Terwijl ik onderzoek doe voor mijn nieuwe boek over geluk, en me afvraag of dieren in de veehouderij geluk kunnen ervaren, ontvouwt zich iets bijzonders: een natuurdocumentaire waarin koeien, kippen en varkens niet worden getoond als producten, maar als individuen. Met een eigen wil, een eigen karakter en een eigen verlangen naar een goed leven.

De film heet Geluksvogels

De film heet Geluksvogels, en hij doet iets wat ik al jaren probeer: het gesprek verschuiven. Weg van de vraag hoeveel dieren lijden, naar de vraag of, en hoe, dieren een goed leven kunnen hebben. Want zodra je geluk bij dieren zichtbaar maakt, verandert ook onherroepelijk de manier waarop je naar hun leven kijkt.

Een film in wording van Aldine Reinink, camera Sjors Swierstra, muziek Jur de Vries. Ik ben ontzettend trots dat de Vakbond voor Dieren, samen met Stichting Symbio en Stichting DOEN, dit mede mogelijk maakt.

Verwachte première: voorjaar 2027. Ik kan niet wachten om deze film met jullie te delen.

Bekijk hier de trailer:

Kijk hier naar zomercolumn die ik voorlas voor Studio Plantaardig.

De zomer is begonnen en dat betekent voor veel mensen vakantie. Strand, zee, zon en niets doen. Uitrusten van de voorgaande maanden waarin hard gewerkt is en de ontspanning nu dus welverdiend.

Deze varkens hebben permanent vakantie

Sommige dieren hebben dat geluk ook. Op de Bahama’s is een strand waar wilde varkens in de azuurblauwe zee zwemmen en in het witte zand rollen. De filmpjes hiervan brengen een onverwachte glimlach op je gezicht. De vrolijkheid en het plezier van de dieren is aanstekelijk. Deze varkens hebben permanent vakantie.

Maar ook dichter bij huis kun je blijdschap vinden. Zoals een zeug uit de intensieve veehouderij die in een rusthuis haar oude dag mag slijten. De eerste keer dat zij, na jaren op een betonnen vloer geleefd te hebben, gras onder haar voetjes voelt, is ontroerend om te zien. Ze snuift met haar brede neus de geur van het gras op, zet een voorzichtig stapje op de zachte ondergrond en springt dan met grote bokkensprongen naar de andere kant van het veld. Haar uiers, zwaar en uitgezakt van de vele biggen die zij heeft gevoed, slingeren onder haar van links naar rechts. Ze zoekt bevestiging van haar net gevonden geluk bij de paarden aan de andere kant van het hek. Ze haalt ze over om met haar mee te rennen. Gezamenlijk vieren ze op deze manier vakantie.

Hoe anders is dat voor miljoenen andere dieren die deze zomer juist niets hiervan zullen meemaken. De koeien die in de brandende zon, zonder schaduw, staan te wachten tot de dag voorbij is. De kippen, die in overvolle kratten op weg naar het slachthuis naar zuurstof moeten happen. De ezels, kamelen, olifanten en paarden die lange, lange dagen toeristen op hun rug moeten dragen die van ergens naar nergens willen gaan.

Wat zouden deze dieren doen, als ze vakantie zouden hebben?

Ik vraag me weleens af: wat zouden al deze dieren doen, als ze vakantie zouden hebben?

Uitrusten, om te beginnen. Je lichaam rust geven van de arbeid die het maanden en soms jaren heeft verricht. Even geen ei leggen, geen melk produceren, geen biggen zogen en geen rondjes lopen. En daarna? Spelen. We weten uit de literatuur dat olifanten aan slurfworstelen doen, dat varkens tikkertje spelen en dat vogels dol zijn op glijbanen. Spelen is een primaire levensbehoefte die de meeste dieren hun hele leven ontzegd blijft. Tijdens een vakantie zullen ze dus zeker verstoppertje gaan spelen, een ander spelletje dat bij veel diersoorten is waargenomen.

En daarna? Dan gaan ze lekker eten. Voor hun voedsel zijn gehouden dieren afhankelijk van wat hun eigenaar aan ze geeft. Voedsel in de veehouderij is extreem uitgebalanceerd. Berekend op maximale productie tegen zo laag mogelijke kosten. Nutriënten, voedingsstoffen, maagvulling en bouwstoffen, maar over lekker heeft de voerleverancier het nooit. Een keertje lekker eten, gewoon omdat het kan, zit er niet in. Nooit. Dus terwijl de dieren in de veehouderij gehouden worden omdat wij hun vlees, melk en eieren zo lekker vinden, krijgen de dieren zelf nooit iets lekkers te eten.

Nou, tijdens de vakantie mag van mij ieder kuiken zich te buiten gaan aan zelf gevonden wormpjes en andere insecten, aan kool, rijst en mais, aan paprika, eierdooiers en brood. Lekker eten zonder dat iemand op de centen let. Varkens krijgen gestoomde aardappels, pompoen, appels, kastanjes, overgebleven pasta, noten en af en toe iets onverwachts. En koeien krijgen klaverrijke graslanden waar ze zelf hun favoriete klavers uit selecteren. En voor ieder wat wils, want het idee dat alle dieren van één soort van hetzelfde eten houden is achterhaald. Dieren hebben namelijk individuele voer­voorkeuren. Wat de een laat liggen, zoekt de ander met zorg bij elkaar.

Wie vakantie zegt, zegt ook samen zijn

En dan is er tijd voor familie en vrienden. Want wie vakantie zegt, zegt ook samen zijn. Niet toegewezen groepsgenoten in een te krappe ruimte, maar zelf kiezen met wie je de dag doorbrengt. Met wie je stil wilt zijn, of juist ravotten. Kalfjes blijven bij hun moeder in de wei, en rennen achter hun leeftijdsgenoten aan terwijl hun moeders liggen te herkauwen. Legkippen kiezen hun eigen vriendinnen om mee te stofbaden en te scharrelen. De zeug laat haar biggen de geur en de zachtheid van gras kennen. En als ze samen even niks doen, dan doen ze precies wat ze zelf willen.

Naar buiten gaan, je laven aan het licht, de zon en de wind door je vacht voelen gaan. De natuur in, is een veelgehoorde wens van mensen die op vakantie gaan. Voor dieren is dat volgens de overheid helemaal niet het geval.

Minister Wiersma beweert in haar net opgestelde AMVB’s voor een ‘dierwaardige veehouderij’ dat helemaal niet bekend is of dieren echt naar buiten willen. Sterker nog, ze schrijft: ‘er is onvoldoende informatie uit de wetenschap en de praktijk beschikbaar waaruit blijkt dat het buiten zijn op zichzelf een gedragsbehoefte is van de dieren en in welke mate die behoefte bestaat.’ Geen enkel dier hoeft van deze minister dus ooit buiten te komen, tenzij het op weg is naar het slachthuis. Nou, daar geloof ik dus helemaal niets van. De meest natuurlijke plek voor een dier is buiten.

Dus, als dieren vakantie hebben dan zien we ze allemaal buiten. De melkkoeien, de fokzeugen en de leghennen. De eenden gaan zwemmen, de geiten gaan klimmen. De konijnen gaan buiten rennen, graven en knagen. En de beren in het spermawinstation hebben een paar dagen vrij en mogen naar buiten. De modder in. De moeder en vaders van de vleeskuikens worden bevrijd uit hun kooien en voelen voor het eerst zachte grond onder hun pootjes. De fokstieren worden losgelaten in de wei en weten eindelijk hoe het is om echt vrij te bewegen. We zullen dieren zien waarvan de meeste van ons het bestaan niet eens afweten. Want ook zij hebben recht op vakantie.

Ik schreef twee jaar geleden een boek met de titel: Hoeveel vakantiedagen heeft een varken? Nul is het bijna vanzelfsprekende antwoord. Maar als je nadenkt over hoe zo’n virtuele vakantie eruit zou kunnen zien, dan is de vraag nog wranger dan ik die in eerste instantie in gedachten had.

Ik wens jullie allemaal een fijne zomer.

Op 18 april 2023 was ik te gast bij Koffietijd.

In een interview in het programma Koffietijd werd mij gevraagd naar mijn motivatie voor het schrijven van mijn boek ‘Hoeveel vakantiedagen heeft een varken?’. “Rechtvaardigheid”, was mijn antwoord. Het is gewoon oneerlijk dat wij dieren zo verschillend behandelen.

Als alle werkende dieren gelijke rechten hebben dan ontstaat er vanzelf een gelijk speelveld waaraan alle houders van dieren moeten voldoen. Het is dan niet meer toegestaan de kostprijs te minimaliseren door werkende dieren zo veel mogelijk uit te buiten. Iedere consument die een product van een dier koopt weet dat dit dier overal dezelfde rechten heeft gehad. Dat er eisen zijn gesteld aan veiligheid van de werkomgeving, de gezondheid van het dier en sociale omstandigheden.

Met de invoering van arbeidsrechten is het niet aan de boer om te bepalen of haar varkens hun staart mogen houden. Het is niet aan de supermarkt of zij eieren verkoopt van legkippen die nooit daglicht hebben gezien. Of melk van koeien waarvan de poten en de rug de gigantische uiers eigenlijk niet meer kunnen dragen. Het is niet de consument die, vaak volkomen onwetend, bepaalt hoe er met dieren in de veehouderij wordt omgegaan. Concurrentie op arbeidsvoorwaarden binnen een sector is dan niet meer mogelijk. De werkende dieren hebben dan allemaal dezelfde rechten en dezelfde minimale arbeidsvoorwaarden.

Op 1 mei 2023 kreeg mijn boek een mooie recensie in Nieuwe Oogst.

Ilona Lesscher schreef in Nieuwe Oogst een recensie over ‘Hoeveel vakantiedagen heeft een varken?’ en mijn boekpresentatie.

“De hele veehouderij kwalificeerde zij tijdens de boekpresentatie als ‘financieel aantrekkelijk, moreel verwerpelijk’. Stevige taal die in het boek wordt genuanceerd en met respect voor de veehouders wordt onderbouwd.”

Het Haarlems en Noordhollands Dagblad besteden op maandag 17 april 2023 aandacht aan de Vakbond voor Dieren en mijn boek “Hoeveel vakantiedagen heeft een varken?’

Lees hier het interview.

Deelnemers waren Leonie Cornips, onderzoeker van koeientaal, Ruud Zanders, eigenaar van Kipster en Bas van Weegberg, bestuurslid van vakbond FNV.

Koeien produceren melk, kippen leggen eieren, een schaap levert wol. Een varken werpt biggen die uitgroeien om als vlees te eindigen. Al deze dieren werken voor de kost. Maar anders dan werkende mensen hebben werkende dieren geen recht op vakantie, mogen ze niet meepraten over hun loon en vallen ze niet onder een cao.

Dit vlot geschreven en vernieuwende boek legt zes vakbondseisen op tafel. 

Op 15 april 2023 was ik te gast bij Spijkers met Koppen op NPO Radio 2.

Zaterdag 15 april was ik te gast bij Spijkers met Koppen om te praten over mijn boek ‘Hoeveel vakantiedagen heeft een varken’.

Luister hier het interview terug.

Op 12 april 2023 was ik te gast bij Villa VdB op NPO Radio 1.

Op woensdag 12 april was ik te gast bij Jurgen van de Berg op de radio! Ik vertelde hier over mijn boek ‘Hoeveel vakantiedagen heeft een varken’ en het werk van de Vakbond voor Dieren.

Luister het interview hier terug.

Luister naar de podcast van Studio Plantaardig.

“Hoeveel vakantiedagen heeft een varken? Heeft een koe recht op pensioen? En wat nou als een legkip eens een snipperdagje wil? Voor dierenrechtenactivist Marjolein de Rooij zijn dit heel serieuze vragen. Volgens haar verrichten de dieren in onze veehouderij noeste arbeid, en hebben ze dus recht op een CAO. Zij richtte de Vakbond voor Dieren op, om dieren te vertegenwoordigen in de onderhandeling met hun baas – de boer.

Op 17 april 2023 verschijnt haar boek “Hoeveel vakantiedagen heeft een varken – over nut en noodzaak van een vakbond voor dieren”. Maar wil een dier überhaupt wel arbeid verrichten? En kunnen we ooit tot een CAO komen waar zowel dier als boer gelukkig mee zijn? In gesprek met de vakbondsleider zelf.”