<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>Interviews &#8211; Marjolein de Rooij</title>
	<atom:link href="https://www.marjoleinderooij.nl/category/in-de-media/interviews/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://www.marjoleinderooij.nl</link>
	<description>Ik geef dieren een stem in het publieke debat.</description>
	<lastBuildDate>Wed, 05 Aug 2026 09:54:45 +0000</lastBuildDate>
	<language>nl-NL</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.0.8</generator>

<image>
	<url>https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/cropped-MDR-Logo-icon-32x32.png</url>
	<title>Interviews &#8211; Marjolein de Rooij</title>
	<link>https://www.marjoleinderooij.nl</link>
	<width>32</width>
	<height>32</height>
</image> 
	<item>
		<title>Interview in Sterke Erven</title>
		<link>https://www.marjoleinderooij.nl/interview-in-sterke-erven/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Gertrude Lok]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 19 Jun 2026 10:57:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[In de media]]></category>
		<category><![CDATA[Interviews]]></category>
		<category><![CDATA[Wat ik vind]]></category>
		<category><![CDATA[bernice bovenkerk]]></category>
		<category><![CDATA[ethiek]]></category>
		<category><![CDATA[ethiekindeveehouderij]]></category>
		<category><![CDATA[leonie cornips]]></category>
		<category><![CDATA[sterke erven]]></category>
		<category><![CDATA[tijdschrift]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.marjoleinderooij.nl/?p=3248</guid>

					<description><![CDATA[Ethische afwegingen verdienen een plek aan de keukentafel]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<div class="kb-row-layout-wrap kb-row-layout-id3248_ff75dc-75 alignnone wp-block-kadence-rowlayout"><div class="kt-row-column-wrap kt-has-2-columns kt-row-layout-left-golden kt-tab-layout-inherit kt-mobile-layout-left-golden kt-row-valign-middle">

<div class="wp-block-kadence-column kadence-column3248_531ffa-f5"><div class="kt-inside-inner-col">
<p class="has-theme-palette-3-color has-text-color has-link-color wp-elements-cafff14872630bf0a6618378820c1576 wp-block-paragraph" style="font-size:22px"><a href="https://sterke-erven.nl/artikel/639720-onderzoekers-ethische-afwegingen-verdienen-een-plek-aan-de-keukentafel/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Dit interview werd op 19 juni 2026 gepubliceerd in Sterke Erven.</a></p>
</div></div>



<div class="wp-block-kadence-column kadence-column3248_f8167c-3f"><div class="kt-inside-inner-col">
<figure class="wp-block-image size-full" style="margin-top:var(--wp--preset--spacing--20);margin-bottom:0"><a href="https://sterke-erven.nl/artikel/639720-onderzoekers-ethische-afwegingen-verdienen-een-plek-aan-de-keukentafel/" target="_blank" rel=" noreferrer noopener"><img decoding="async" width="110" height="40" src="https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/08/logo.svg" alt="" class="wp-image-3249"/></a></figure>
</div></div>

</div></div>


<p class="wp-block-paragraph">&#8216;Het is ethisch onverantwoord om koe en kalf te scheiden&#8217;.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat zei Marjolein de Rooij, oprichter van de Vakbond voor Dieren, tegen Hermien van der Aa die een artikel schreef over Ethiek in de veehouderij voor het blad <em>Sterke Erven</em>. Zij sprak met Leonie Cornips, Bernice Bovenkerk en Marjolein over ethiek in de veehouderij en maakte er een gewogen en mooi artikel van.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em>&#8220;De melkveehouderij staat voor grote uitdagingen. Discussies over stikstof, klimaat, dierenwelzijn en toekomstperspectief domineren het debat. Maar onder al die thema’s ligt een fundamentele vraag die veel minder expliciet wordt gesteld: wat vinden we eigenlijk ethisch verantwoord in de omgang met dieren?&#8221;</em></p>


<div class="kb-row-layout-wrap kb-row-layout-id3248_e152bc-7e alignnone wp-block-kadence-rowlayout"><div class="kt-row-column-wrap kt-has-4-columns kt-row-layout-equal kt-tab-layout-inherit kt-mobile-layout-row kt-row-valign-top">

<div class="wp-block-kadence-column kadence-column3248_0ee46e-91"><div class="kt-inside-inner-col">
<figure class="wp-block-image size-large"><img fetchpriority="high" decoding="async" width="734" height="1024" src="https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/08/Sterke-Erven-juni-2026_Pagina_1_Afbeelding_0001-734x1024.png" alt="" class="wp-image-3250" srcset="https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/08/Sterke-Erven-juni-2026_Pagina_1_Afbeelding_0001-734x1024.png 734w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/08/Sterke-Erven-juni-2026_Pagina_1_Afbeelding_0001-215x300.png 215w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/08/Sterke-Erven-juni-2026_Pagina_1_Afbeelding_0001-768x1071.png 768w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/08/Sterke-Erven-juni-2026_Pagina_1_Afbeelding_0001.png 824w" sizes="(max-width: 734px) 100vw, 734px" /></figure>
</div></div>



<div class="wp-block-kadence-column kadence-column3248_b4b92f-23"><div class="kt-inside-inner-col">
<figure class="wp-block-image size-large"><img decoding="async" width="734" height="1024" src="https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/08/Sterke-Erven-juni-2026_Pagina_2_Afbeelding_0001-734x1024.png" alt="" class="wp-image-3251" srcset="https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/08/Sterke-Erven-juni-2026_Pagina_2_Afbeelding_0001-734x1024.png 734w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/08/Sterke-Erven-juni-2026_Pagina_2_Afbeelding_0001-215x300.png 215w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/08/Sterke-Erven-juni-2026_Pagina_2_Afbeelding_0001-768x1071.png 768w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/08/Sterke-Erven-juni-2026_Pagina_2_Afbeelding_0001.png 824w" sizes="(max-width: 734px) 100vw, 734px" /></figure>
</div></div>



<div class="wp-block-kadence-column kadence-column3248_062384-f6"><div class="kt-inside-inner-col">
<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="737" height="1024" src="https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/08/Sterke-Erven-juni-2026_Pagina_3_Afbeelding_0001-737x1024.png" alt="" class="wp-image-3252" srcset="https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/08/Sterke-Erven-juni-2026_Pagina_3_Afbeelding_0001-737x1024.png 737w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/08/Sterke-Erven-juni-2026_Pagina_3_Afbeelding_0001-216x300.png 216w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/08/Sterke-Erven-juni-2026_Pagina_3_Afbeelding_0001-768x1067.png 768w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/08/Sterke-Erven-juni-2026_Pagina_3_Afbeelding_0001.png 824w" sizes="auto, (max-width: 737px) 100vw, 737px" /></figure>
</div></div>



<div class="wp-block-kadence-column kadence-column3248_39a737-11"><div class="kt-inside-inner-col">
<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="735" height="1024" src="https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/08/Sterke-Erven-juni-2026_Pagina_4_Afbeelding_0001-735x1024.png" alt="" class="wp-image-3253" srcset="https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/08/Sterke-Erven-juni-2026_Pagina_4_Afbeelding_0001-735x1024.png 735w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/08/Sterke-Erven-juni-2026_Pagina_4_Afbeelding_0001-215x300.png 215w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/08/Sterke-Erven-juni-2026_Pagina_4_Afbeelding_0001-768x1070.png 768w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/08/Sterke-Erven-juni-2026_Pagina_4_Afbeelding_0001.png 820w" sizes="auto, (max-width: 735px) 100vw, 735px" /></figure>
</div></div>

</div></div>]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Een koe is geen knuffeldier</title>
		<link>https://www.marjoleinderooij.nl/3147-2/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Gertrude Lok]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 19 May 2026 13:08:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[In de media]]></category>
		<category><![CDATA[Interviews]]></category>
		<category><![CDATA[Wat ik zeg]]></category>
		<category><![CDATA[de telegraaf]]></category>
		<category><![CDATA[incidenten]]></category>
		<category><![CDATA[koeien]]></category>
		<category><![CDATA[koeientaal]]></category>
		<category><![CDATA[leonie cornips]]></category>
		<category><![CDATA[oostenrijk]]></category>
		<category><![CDATA[telegraaf]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.marjoleinderooij.nl/?p=3147</guid>

					<description><![CDATA[Naar aanleiding van twee dodelijke incidenten met kuddes koeien in Oostenrijk sprak ik met de Telegraaf.]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<div class="kb-row-layout-wrap kb-row-layout-id3147_1bc278-81 alignnone wp-block-kadence-rowlayout"><div class="kt-row-column-wrap kt-has-2-columns kt-row-layout-left-golden kt-tab-layout-inherit kt-mobile-layout-left-golden kt-row-valign-middle">

<div class="wp-block-kadence-column kadence-column3147_f95627-bb"><div class="kt-inside-inner-col">
<p class="has-theme-palette-3-color has-text-color has-link-color wp-elements-005000f6dcd11af834727b2fed4a2e46 wp-block-paragraph" style="font-size:22px"><a href="https://www.telegraaf.nl/binnenland/na-twee-dodelijke-incidenten-zijn-koeien-wel-zo-zachtaardig-als-we-denken-mensen-schatten-gedrag-vaak-verkeerd-in/151934625.html" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Dit artikel werd op 19 mei 2026 gepubliceerd in De Telegraaf</a></p>
</div></div>



<div class="wp-block-kadence-column kadence-column3147_c8067e-bf"><div class="kt-inside-inner-col">
<figure class="wp-block-image size-full" style="margin-top:var(--wp--preset--spacing--20);margin-bottom:0"><a href="https://www.telegraaf.nl/binnenland/na-twee-dodelijke-incidenten-zijn-koeien-wel-zo-zachtaardig-als-we-denken-mensen-schatten-gedrag-vaak-verkeerd-in/151934625.html" target="_blank" rel=" noreferrer noopener"><img loading="lazy" decoding="async" width="629" height="629" src="https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/07/telegraaf-Logo.png" alt="" class="wp-image-3148" srcset="https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/07/telegraaf-Logo.png 629w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/07/telegraaf-Logo-300x300.png 300w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/07/telegraaf-Logo-150x150.png 150w" sizes="auto, (max-width: 629px) 100vw, 629px" /></a></figure>
</div></div>

</div></div>


<p class="wp-block-paragraph"><em>Naar aanleiding van twee dodelijke incidenten met kuddes koeien in Oostenrijk sprak deTelegraaf met Marjolein de Rooij, voorzitter van de Vakbond voor Dieren, en met Leonie Cornips, taalkundige bij de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen.</em></p>



<h3 class="wp-block-heading" style="margin-top:var(--wp--preset--spacing--50);margin-bottom:var(--wp--preset--spacing--40)">Zijn koeien dan echt zo gevaarlijk?</h3>



<p class="wp-block-paragraph">“Welnee, Koeien zijn lieve, aardige, vriendelijke dieren. Alleen mensen schatten hun gedrag vaak verkeerd in.”</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het overgrote deel van de mensen is tegenwoordig echter compleet losgezongen van de natuur. Terwijl de koe evolutie-technisch nog altijd een prooidier is, behandelen wij haar door het zien van schattige socialemediacontent en zuivelreclames als een soort hond.</p>



<p class="wp-block-paragraph">“We denken dat ze handtam zijn”, evalueert De Rooij. “In Nederland lopen mensen in de duinen of in natuurgebieden met kinderwagens en honden dwars door wilde kuddes heen. Alsof het allemaal de gewoonste zaak van de wereld is.”</p>



<p class="wp-block-paragraph">Maar zoals alle prooidieren kunnen koeien zich bedreigd voelen, zeker als er kalfjes zijn. En veel mensen weten niet hoe ze naar koeien moeten luisteren, of hun lichaamstaal moeten lezen. “Van een ’aanval uit het niets’ is vrijwel nooit sprake”, benadrukt vakbondsvoorzitter De Rooij, die het cruciaal vindt dat er veel beter wordt ’geluisterd’ naar werkende dieren, zodat zij een beter leven hebben.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.telegraaf.nl/binnenland/na-twee-dodelijke-incidenten-zijn-koeien-wel-zo-zachtaardig-als-we-denken-mensen-schatten-gedrag-vaak-verkeerd-in/151934625.html" target="_blank" rel="noreferrer noopener"><em>Lees het hele artikel hier (paywall)</em></a></p>



<figure class="wp-block-image"><img decoding="async" src="https://www.vakbondvoordieren.nl/wp-content/uploads/2026/05/Telegraaf-voor-website.jpg" alt="" class="wp-image-4224"/></figure>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>&#8220;Als je alles in een app doet, wordt het een computerspelletje.&#8221;</title>
		<link>https://www.marjoleinderooij.nl/3404-2/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Gertrude Lok]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 20 Apr 2026 13:39:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[In de media]]></category>
		<category><![CDATA[Interviews]]></category>
		<category><![CDATA[Wat ik zeg]]></category>
		<category><![CDATA[draadloos weiden]]></category>
		<category><![CDATA[GPS-halsbanden]]></category>
		<category><![CDATA[koeien]]></category>
		<category><![CDATA[vakbond voor dieren]]></category>
		<category><![CDATA[virtual fencing]]></category>
		<category><![CDATA[volkskrant]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.marjoleinderooij.nl/?p=3404</guid>

					<description><![CDATA[Op 22 april 2026 publiceerde de Volkskrant een artikel over draadloos weiden bij koeien.]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<div class="kb-row-layout-wrap kb-row-layout-id3404_323b65-5d alignnone wp-block-kadence-rowlayout"><div class="kt-row-column-wrap kt-has-2-columns kt-row-layout-left-golden kt-tab-layout-inherit kt-mobile-layout-left-golden kt-row-valign-middle">

<div class="wp-block-kadence-column kadence-column3404_bfb458-5d"><div class="kt-inside-inner-col">
<p class="has-theme-palette-3-color has-text-color has-link-color wp-elements-654d6b349996a93416a401e79d57713c wp-block-paragraph" style="font-size:22px"><a href="https://www.volkskrant.nl/binnenland/het-gemak-van-de-slimme-halsband-boer-huub-stuurt-een-appje-en-zijn-koeien-komen-terug-naar-stal~b669da07/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Dit artikel stond op 20 april 2026 in de Volkskrant.</a></p>
</div></div>



<div class="wp-block-kadence-column kadence-column3404_d8d3d4-ce"><div class="kt-inside-inner-col">
<figure class="wp-block-image size-full" style="margin-top:var(--wp--preset--spacing--20);margin-bottom:0"><a href="https://www.volkskrant.nl/binnenland/het-gemak-van-de-slimme-halsband-boer-huub-stuurt-een-appje-en-zijn-koeien-komen-terug-naar-stal~b669da07/" target="_blank" rel=" noreferrer noopener"><img loading="lazy" decoding="async" width="2560" height="394" src="https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Volkskrant-woordbeeld.png" alt="" class="wp-image-1170" srcset="https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Volkskrant-woordbeeld.png 2560w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Volkskrant-woordbeeld-300x46.png 300w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Volkskrant-woordbeeld-1024x158.png 1024w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Volkskrant-woordbeeld-768x118.png 768w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Volkskrant-woordbeeld-1536x236.png 1536w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Volkskrant-woordbeeld-2048x315.png 2048w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Volkskrant-woordbeeld-1080x166.png 1080w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Volkskrant-woordbeeld-1280x197.png 1280w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Volkskrant-woordbeeld-980x151.png 980w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Volkskrant-woordbeeld-480x74.png 480w" sizes="auto, (max-width: 2560px) 100vw, 2560px" /></a></figure>
</div></div>

</div></div>


<p class="wp-block-paragraph">Op 22 april 2026 publiceerde de Volkskrant een artikel over draadloos weiden bij koeien. Daarbij krijgt de koe een halsband om, die reageert op een door de boer ingesteld onzichtbaar raster. Als de koe buiten dat raster gaat, krijgt ze eerst een piep te horen, en daarna een elektrische schok.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Een tweede functie van het systeem is het terugroepen van de kudde naar de stal. Zodra een koe de verkeerde richting op beweegt, krijgt ze een pieptoon en een schok. Keer op keer.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De Vakbond voor Dieren <a href="https://www.vakbondvoordieren.nl/project/virtual-fencing/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">deed onderzoek naar deze nieuwe manier van weiden</a> en werd in het artikel om commentaar gevraagd. De Vakbond ziet de voordelen van draadloos weiden, maar wil dat de terugroepfunctie niet wordt toegestaan.</p>


<div class="kb-row-layout-wrap kb-row-layout-id3404_68a847-40 alignnone wp-block-kadence-rowlayout"><div class="kt-row-column-wrap kt-has-1-columns kt-row-layout-equal kt-tab-layout-inherit kt-mobile-layout-row kt-row-valign-middle">

<div class="wp-block-kadence-column kadence-column3404_bd704f-7f"><div class="kt-inside-inner-col">
<p class="has-theme-palette-3-color has-text-color has-link-color wp-elements-0189e67c4906f47fe0dcec67a88e5dcb wp-block-paragraph" style="padding-top:var(--wp--preset--spacing--30);padding-bottom:var(--wp--preset--spacing--30);font-size:25px"><em><em>‘In dit geval vervang je een mens door technologie, waardoor er minder contact is tussen boer en koe’, zegt Marjolein de Rooij, oprichter van de vakbond. ‘Je verliest zo op termijn belangrijk vakmanschap, de kennis van hoe om te gaan met de dieren en gedrag te lezen. Als je alles in een app doet, wordt het een computerspelletje.’</em></em></p>
</div></div>

</div></div>


<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.volkskrant.nl/binnenland/het-gemak-van-de-slimme-halsband-boer-huub-stuurt-een-appje-en-zijn-koeien-komen-terug-naar-stal~b669da07/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Lees het Volkskrant artikel</a></p>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://www.volkskrant.nl/binnenland/het-gemak-van-de-slimme-halsband-boer-huub-stuurt-een-appje-en-zijn-koeien-komen-terug-naar-stal~b669da07/" target="_blank" rel=" noreferrer noopener"><img loading="lazy" decoding="async" width="766" height="1024" src="https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/08/042d1f64-6942-4c20-9883-0372a3c2e0d8-edited-766x1024.jpg" alt="" class="wp-image-3406" srcset="https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/08/042d1f64-6942-4c20-9883-0372a3c2e0d8-edited-766x1024.jpg 766w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/08/042d1f64-6942-4c20-9883-0372a3c2e0d8-edited-224x300.jpg 224w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/08/042d1f64-6942-4c20-9883-0372a3c2e0d8-edited-768x1027.jpg 768w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/08/042d1f64-6942-4c20-9883-0372a3c2e0d8-edited.jpg 1065w" sizes="auto, (max-width: 766px) 100vw, 766px" /></a></figure>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Interview in de Volkskrant</title>
		<link>https://www.marjoleinderooij.nl/interview-in-de-volkskrant/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Gertrude Lok]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 23 Jan 2026 16:34:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[In de media]]></category>
		<category><![CDATA[Interviews]]></category>
		<category><![CDATA[Populair]]></category>
		<category><![CDATA[Wat ik zeg]]></category>
		<category><![CDATA[congres]]></category>
		<category><![CDATA[vakbond voor dieren]]></category>
		<category><![CDATA[volkskrant]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.marjoleinderooij.nl/?p=2995</guid>

					<description><![CDATA["Niet alleen mensen, ook dieren in de veehouderij verdienen volgens de Vakbond voor Dieren arbeidsrechten."]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<div class="kb-row-layout-wrap kb-row-layout-id2995_e8a8d5-a0 alignnone wp-block-kadence-rowlayout"><div class="kt-row-column-wrap kt-has-2-columns kt-row-layout-left-golden kt-tab-layout-inherit kt-mobile-layout-left-golden kt-row-valign-middle">

<div class="wp-block-kadence-column kadence-column2995_566ad3-b9"><div class="kt-inside-inner-col">
<p class="has-theme-palette-3-color has-text-color has-link-color wp-elements-e4892bdaa8fd8e575a61ad2a58e8b20f wp-block-paragraph" style="font-size:22px"><a href="https://www.volkskrant.nl/economie/vakbond-wil-arbeidsrechten-voor-dieren-vinden-we-het-acceptabel-dat-we-dieren-hun-primaire-levensbehoefte-ontnemen~bd6bb8ab/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.linkedin.com%2F" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Op 23 januari 2026 sprak ik met de Volkskrant</a></p>
</div></div>



<div class="wp-block-kadence-column kadence-column2995_ec19a4-94"><div class="kt-inside-inner-col">
<figure class="wp-block-image size-full" style="margin-top:var(--wp--preset--spacing--20);margin-bottom:0"><a href="https://www.volkskrant.nl/economie/vakbond-wil-arbeidsrechten-voor-dieren-vinden-we-het-acceptabel-dat-we-dieren-hun-primaire-levensbehoefte-ontnemen~bd6bb8ab/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.linkedin.com%2F" target="_blank" rel=" noreferrer noopener"><img loading="lazy" decoding="async" width="2560" height="394" src="https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Volkskrant-woordbeeld.png" alt="" class="wp-image-1170" srcset="https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Volkskrant-woordbeeld.png 2560w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Volkskrant-woordbeeld-300x46.png 300w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Volkskrant-woordbeeld-1024x158.png 1024w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Volkskrant-woordbeeld-768x118.png 768w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Volkskrant-woordbeeld-1536x236.png 1536w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Volkskrant-woordbeeld-2048x315.png 2048w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Volkskrant-woordbeeld-1080x166.png 1080w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Volkskrant-woordbeeld-1280x197.png 1280w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Volkskrant-woordbeeld-980x151.png 980w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Volkskrant-woordbeeld-480x74.png 480w" sizes="auto, (max-width: 2560px) 100vw, 2560px" /></a></figure>
</div></div>

</div></div>


<p class="wp-block-paragraph">Niet alleen mensen, ook dieren in de veehouderij verdienen volgens de Vakbond voor Dieren arbeidsrechten. Voorzitter Marjolein de Rooij: ‘Als je niet aan tafel zit, sta je op het menu. Dat geldt voor dieren letterlijk.’</p>



<p class="wp-block-paragraph">Veel vakbonden kampten de afgelopen decennia met teruglopende ledenaantallen. Bij de Vakbond voor Dieren, opgericht in 2023, ligt dat anders. Die heeft helemaal geen leden. De achterban daarentegen is enorm: het zijn de 81 miljoen kippen, 10 miljoen varkens en 3,5 miljoen koeien in de Nederlandse veehouderij. Die dragen dagelijks bij aan de voedselvoorziening, maar hebben zelf geen stem.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Ook op het congres dat de Vakbond deze zaterdag houdt in Bussum, kunnen ze niet meepraten. In plaats daarvan gaan wetenschappers, dierenbeschermers, voorloperboeren en een paar bedrijven met elkaar in gesprek over ethiek in de veehouderij. De landbouwsector laat grotendeels verstek gaan, evenals het ministerie. ‘Ze vinden zo’n ethische discussie nog heel spannend’, zegt vakbondsvoorzitter en -oprichter Marjolein de Rooij (53).</p>



<p class="wp-block-paragraph">De Rooij, opgeleid als civiel ingenieur, zet zich al sinds 2000 in voor dierenwelzijn. Ze was betrokken bij de oprichting van de Partij voor de Dieren en werkte bij tal van maatschappelijke organisaties. ‘Op een paar details na is er in die tijd heel weinig veranderd. De veehouderij is alleen maar intensiever geworden.’ Ze richtte de Vakbond op om fundamentele ethische vragen te stellen over de omgang met dieren.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De focus ligt op de veehouderij. ‘Huisdieren zijn onderdeel van onze morele cirkel geworden. Als je een hond zonder verdoving zijn staart afbrandt, krijg je een boete. Doe je dat met een varken, dan krijg je subsidie.’</p>



<p class="wp-block-paragraph">De huidige dierenwelzijnsregels gaan voornamelijk over ‘licht, lucht en ruimte’, aldus De Rooij. Arbeidsrechten, zoals de Vakbond voor Dieren bepleit, gaan veel verder: het recht op inspraak bijvoorbeeld, of gezondheid. ‘Arbeidsrecht is iets wat mensen snappen’, zegt De Rooij. ‘Het is makkelijk om een parallel te trekken met arbeidsrechten voor mensen.’</p>



<h3 class="wp-block-heading" style="margin-top:var(--wp--preset--spacing--50);margin-bottom:var(--wp--preset--spacing--40)">Waarom zouden we die vergelijking überhaupt moeten maken? Zijn dieren gelijkwaardig aan mensen?</h3>



<p class="wp-block-paragraph">‘Nee, maar kinderen zitten ook in onze morele cirkel, net als mensen met dementie. Die hebben ook niet dezelfde capaciteiten als een gezonde volwassene. We hebben altijd zwakkeren onderdeel gemaakt van onze morele cirkel.</p>



<p class="wp-block-paragraph">‘Bovendien: de argumenten die we altijd gebruikt hebben om dieren daar niet in te plaatsen, vallen weg. We weten steeds meer over de intelligentie en taal van dieren. Natuurlijk zijn dieren geen mensen. Maar het is wel tijd dat we de belangen van dieren serieus nemen en daar op een meer ethische manier nadenken over onze omgang met dieren.’</p>



<h3 class="wp-block-heading" style="margin-top:var(--wp--preset--spacing--50);margin-bottom:var(--wp--preset--spacing--40)">Dieren kunnen niet zeggen wat ze wel of niet willen. Hoe kun je hun belangen dan vertegenwoordigen?</h3>



<p class="wp-block-paragraph">‘Er zijn natuurlijk manieren om dieren vragen te stellen. Ze zijn heel duidelijk in hun keuze, bijvoorbeeld als je ze twee soorten voer aanbiedt. Of je kunt op basis van kennis en onderzoek bepalen wat een dier zou willen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">‘Heel veel dingen zijn ook bekend: een varken wil bijvoorbeeld wroeten. Nu zegt men: dat is binnen het systeem niet haalbaar. Vinden we het acceptabel dat we dieren hun primaire levensbehoefte ontnemen? Die vraag stellen we niet, omdat de sector bepaalt dat het niet haalbaar is.’</p>


<div class="kb-row-layout-wrap kb-row-layout-id2995_dd3e52-af alignnone wp-block-kadence-rowlayout"><div class="kt-row-column-wrap kt-has-2-columns kt-row-layout-right-golden kt-tab-layout-inherit kt-mobile-layout-row kt-row-valign-top">

<div class="wp-block-kadence-column kadence-column2995_5a95a2-10"><div class="kt-inside-inner-col">
<figure class="wp-block-image" style="margin-bottom:0"><img decoding="async" src="https://image.volkskrant.nl/268921867/width/2480/marjolein-de-rooij-van-de-vakbond-voor-dieren-met-onze-huidige" alt="Marjolein de Rooij van de Vakbond voor Dieren: ‘Met onze huidige kennis over dieren zouden we het systeem nooit zo ingericht hebben.’"/><figcaption class="wp-element-caption">Fotocredit: Veerle Haan</figcaption></figure>
</div></div>



<div class="wp-block-kadence-column kadence-column2995_5f2f0f-92"><div class="kt-inside-inner-col">
<p class="wp-block-paragraph">Afgelopen zomer sloot het ministerie van Landbouw met twaalf andere partijen het convenant ‘stappen naar een dierwaardige veehouderij’. <br>De Rooij vindt de afspraken ‘enorm teleurstellend’. ‘Het gaat over centimeters meer ruimte, over daglicht voor kalveren dat ook met kunstlicht gerealiseerd mag worden.’ Ze wijst erop dat vooral boerenorganisaties en marktpartijen aan tafel zaten. </p>
</div></div>

</div></div>


<p class="wp-block-paragraph">‘Verandering wordt nooit aangewakkerd door mensen die het meest te verliezen hebben. Als je niet aan tafel zit, sta je op het menu. Dat geldt voor dieren letterlijk.’</p>



<p class="wp-block-paragraph">De Dierenbescherming sprak namens de dieren, maar stond alleen en denkt volgens De Rooij ‘binnen het systeem’. ‘Met onze huidige kennis over dieren zouden we het systeem nooit zo ingericht hebben.’</p>



<h3 class="wp-block-heading" style="margin-top:var(--wp--preset--spacing--50);margin-bottom:var(--wp--preset--spacing--40)">Is dat zo? Of vinden de meeste mensen het prima zolang vlees betaalbaar blijft en het leed buiten hun gezichtsveld plaatsvindt?</h3>



<p class="wp-block-paragraph">‘Dat kan, maar ik denk niet dat we dat met elkaar hebben besloten. Het is zo gegroeid en we hebben het aan de markt overgelaten. Het feit dat het buiten je gezichtsveld gebeurt, wil niet zeggen dat het acceptabel is. Aan ons de taak om dat in het gezichtsveld te brengen. En ik vind het een plicht van de overheid om dieren tegen bepaalde omgevingen en gedragingen te beschermen.’</p>



<h3 class="wp-block-heading" style="margin-top:var(--wp--preset--spacing--50);margin-bottom:var(--wp--preset--spacing--40)">Jullie willen dat dieren met pensioen kunnen. Hoe werkt dat bij vleeskuikens?</h3>



<p class="wp-block-paragraph">‘Sommige sectoren zullen nooit in een ethisch systeem passen. De vleeskuikensector is er één van, en niet alleen vanwege de korte levensduur van de dieren. Ze zitten vast in een ongezond lichaam dat onnatuurlijk snel groeit. Die hele sector is moreel verwerpelijk.’</p>



<h3 class="wp-block-heading" style="margin-top:var(--wp--preset--spacing--50);margin-bottom:var(--wp--preset--spacing--40)">Dan verplaatst de productie zich dus naar het buitenland, waar de dierenwelzijnsnormen lager zijn.</h3>



<p class="wp-block-paragraph">‘Ik probeer weg te blijven van de discussie over wat we eten. Maar ik denk dat we allemaal weten dat minder dierlijk voedsel beter is voor het klimaat, de volksgezondheid en de dieren.</p>



<p class="wp-block-paragraph">‘Daarnaast kun je op basis van je eigen morele normen zeggen: ik wil dat hier niet. In Nederland hebben we kinderarbeid verboden, terwijl we weten dat er nog producten uit Bangladesh komen waar wellicht wel kinderen aan hebben gewerkt. Als je zelf een morele grens trekt, kun je die uitdragen en anderen erop aanspreken.’</p>



<h3 class="wp-block-heading" style="margin-top:var(--wp--preset--spacing--50);margin-bottom:var(--wp--preset--spacing--40)">Jullie pleiten niet voor het recht om niet gedood te worden. Dat lijkt me een heel basaal recht.</h3>



<p class="wp-block-paragraph">‘Dat is het ook. Maar het doden van dieren voor voedsel is op dit moment maatschappelijk geaccepteerd. Als je die realiteit volledig verwerpt, plaats je jezelf buiten het gesprek. Ik kies ervoor om wél in dat gesprek te blijven, juist om de positie van dieren stap voor stap te verbeteren.’</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Groot interview in regionale dagbladen</title>
		<link>https://www.marjoleinderooij.nl/groot-interview-in-regionale-dagbladen/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Gertrude Lok]]></dc:creator>
		<pubDate>Sat, 08 Nov 2025 14:21:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[In de media]]></category>
		<category><![CDATA[Interviews]]></category>
		<category><![CDATA[Wie ik ben]]></category>
		<category><![CDATA[haarlems dagblad]]></category>
		<category><![CDATA[interview]]></category>
		<category><![CDATA[krant]]></category>
		<category><![CDATA[noord-hollands dagblad]]></category>
		<category><![CDATA[vakbond voor dieren]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.marjoleinderooij.nl/?p=3186</guid>

					<description><![CDATA[In de regionale dagbladen van Mediahuis Nederland stond dit weekend een groot interview met mij.]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<div class="kb-row-layout-wrap kb-row-layout-id3186_70b6f3-81 alignnone wp-block-kadence-rowlayout"><div class="kt-row-column-wrap kt-has-2-columns kt-row-layout-left-golden kt-tab-layout-inherit kt-mobile-layout-left-golden kt-row-valign-middle">

<div class="wp-block-kadence-column kadence-column3186_e184ab-f4"><div class="kt-inside-inner-col">
<p class="has-theme-palette-3-color has-text-color has-link-color wp-elements-5e61b1be2481bbd61f3a99645d7c65d7 wp-block-paragraph" style="font-size:22px">Dit artikel werd op 8 november 2025 gepubliceerd in het Noord-Hollands dagblad en het Haarlems Dagblad.</p>
</div></div>



<div class="wp-block-kadence-column kadence-column3186_180694-f0"><div class="kt-inside-inner-col">
<figure class="wp-block-image size-full" style="margin-top:var(--wp--preset--spacing--20);margin-bottom:0"><img loading="lazy" decoding="async" width="441" height="138" src="https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/07/mediahuis-nederland.png-e1785418059902.webp" alt="" class="wp-image-3188" srcset="https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/07/mediahuis-nederland.png-e1785418059902.webp 441w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/07/mediahuis-nederland.png-e1785418059902-300x94.webp 300w" sizes="auto, (max-width: 441px) 100vw, 441px" /></figure>
</div></div>

</div></div>


<p class="wp-block-paragraph">In de regionale dagbladen van Mediahuis Nederland stond dit weekend een groot interview met mij over over mijn werkende leven, mijn liefde voor dieren en hoe ik in 2023 de <a href="https://www.vakbondvoordieren.nl" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Vakbond voor Dieren</a> heb opgericht.</p>


<div class="kb-row-layout-wrap kb-row-layout-id3186_fef44e-49 alignnone wp-block-kadence-rowlayout"><div class="kt-row-column-wrap kt-has-2-columns kt-row-layout-right-golden kt-tab-layout-inherit kt-mobile-layout-row kt-row-valign-middle">

<div class="wp-block-kadence-column kadence-column3186_54ebd1-1c"><div class="kt-inside-inner-col">
<figure class="wp-block-image"><img decoding="async" src="https://www.vakbondvoordieren.nl/wp-content/uploads/2025/11/Marjolein_de_Rooij.MM_.0015324.jpg" alt="" class="wp-image-3430"/></figure>
</div></div>



<div class="wp-block-kadence-column kadence-column3186_0b776a-ed"><div class="kt-inside-inner-col">
<p class="has-theme-palette-3-color has-text-color has-link-color wp-elements-aa64b558ff5a3dd736d7b175b53fc81d wp-block-paragraph" style="padding-top:var(--wp--preset--spacing--30);padding-bottom:var(--wp--preset--spacing--30);font-size:25px"><em><em>“Dieren hebben recht op lucht, lucht en ruimte. Maar we moeten ook aandacht hebben voor hun sociale leven.”<br><br>Foto’s: Marcel Molle</em></em></p>
</div></div>

</div></div>


<p class="wp-block-paragraph"><a href="https://www.noordhollandsdagblad.nl/uitgelicht/dieren-zijn-net-als-mensen.-marjolein-de-rooij-53-richtte-s-werelds-eerste-vakbond-voor-dieren-op/101833042.html" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Lees het hele interview hier (paywall)</a> of <a href="https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/07/Haarlems-dagblad-spread-scaled-1.png" target="_blank" rel="noreferrer noopener">download onderstaande afbeelding</a> (hoge resolutie).</p>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/07/Haarlems-dagblad-spread-scaled-1.png" target="_blank" rel=" noreferrer noopener"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="487" src="https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/07/Haarlems-dagblad-spread-scaled-1-1024x487.png" alt="" class="wp-image-3189" srcset="https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/07/Haarlems-dagblad-spread-scaled-1-1024x487.png 1024w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/07/Haarlems-dagblad-spread-scaled-1-300x143.png 300w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/07/Haarlems-dagblad-spread-scaled-1-768x365.png 768w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/07/Haarlems-dagblad-spread-scaled-1-1536x731.png 1536w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/07/Haarlems-dagblad-spread-scaled-1-2048x974.png 2048w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></a></figure>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Interview samen met Kalverliefde</title>
		<link>https://www.marjoleinderooij.nl/interview-samen-met-kalverliefde/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Gertrude Lok]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 03 Sep 2025 14:12:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[In de media]]></category>
		<category><![CDATA[Interviews]]></category>
		<category><![CDATA[Wat ik zeg]]></category>
		<category><![CDATA[duurzame top 100]]></category>
		<category><![CDATA[Janina van der Drift]]></category>
		<category><![CDATA[Kalfjes]]></category>
		<category><![CDATA[kalverliefde]]></category>
		<category><![CDATA[koeien]]></category>
		<category><![CDATA[melk]]></category>
		<category><![CDATA[melkveehouderij]]></category>
		<category><![CDATA[Trouw]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.marjoleinderooij.nl/?p=3204</guid>

					<description><![CDATA[Ik werd samen met Janina van der Drift van Kalverliefde geïnterviewd door dagblad Trouw.]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<div class="kb-row-layout-wrap kb-row-layout-id3204_ed1eca-f2 alignnone wp-block-kadence-rowlayout"><div class="kt-row-column-wrap kt-has-2-columns kt-row-layout-left-golden kt-tab-layout-inherit kt-mobile-layout-left-golden kt-row-valign-middle">

<div class="wp-block-kadence-column kadence-column3204_4b16ca-71"><div class="kt-inside-inner-col">
<p class="has-theme-palette-3-color has-text-color has-link-color wp-elements-c2df028c92cb57f25b6e5f397784f59d wp-block-paragraph" style="font-size:22px"><a href="https://www.trouw.nl/duurzame-100/de-duurzame-polder-is-het-eens-kalf-en-koe-drie-maanden-samen-is-niet-ideaal-maar-wel-een-grote-stap-vooruit~bb9c6e02/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Dit interview werd op 3 september 2025 gepubliceerd in Trouw.</a></p>
</div></div>



<div class="wp-block-kadence-column kadence-column3204_30769c-27"><div class="kt-inside-inner-col">
<figure class="wp-block-image size-full" style="margin-top:var(--wp--preset--spacing--20);margin-bottom:0"><a href="https://www.trouw.nl/duurzame-100/de-duurzame-polder-is-het-eens-kalf-en-koe-drie-maanden-samen-is-niet-ideaal-maar-wel-een-grote-stap-vooruit~bb9c6e02/" target="_blank" rel=" noreferrer noopener"><img loading="lazy" decoding="async" width="960" height="291" src="https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Trouw-vrijstaand.png" alt="" class="wp-image-1168" srcset="https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Trouw-vrijstaand.png 960w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Trouw-vrijstaand-300x91.png 300w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Trouw-vrijstaand-768x233.png 768w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Trouw-vrijstaand-480x146.png 480w" sizes="auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px" /></a></figure>
</div></div>

</div></div>


<p class="wp-block-paragraph">Ik werd samen met Janina van der Drift van <a href="https://kalver-liefde.nl/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Kalverliefde</a> geïnterviewd door dagblad Trouw. Zowel de <a href="https://www.vakbondvoordieren.nl" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Vakbond voor Dieren</a> als Kalverliefde hebben dit jaar een plek op de lijst van de <em>Duurzame Top 100</em>. </p>



<p class="wp-block-paragraph">Het was een mooi gesprek over koetjes en kalfjes, over moraal en over praktische keuzes.</p>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="706" src="https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/07/Schermafbeelding-2025-09-03-om-08.06.34-e1760909881207-1024x706.jpeg" alt="" class="wp-image-3206" srcset="https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/07/Schermafbeelding-2025-09-03-om-08.06.34-e1760909881207-1024x706.jpeg 1024w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/07/Schermafbeelding-2025-09-03-om-08.06.34-e1760909881207-300x207.jpeg 300w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/07/Schermafbeelding-2025-09-03-om-08.06.34-e1760909881207-768x530.jpeg 768w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/07/Schermafbeelding-2025-09-03-om-08.06.34-e1760909881207-1536x1060.jpeg 1536w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/07/Schermafbeelding-2025-09-03-om-08.06.34-e1760909881207.jpeg 2047w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></figure>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>De Kippengeluksmeter in Trouw</title>
		<link>https://www.marjoleinderooij.nl/de-kippengeluksmeter-in-trouw/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Gertrude Lok]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 29 Nov 2024 12:49:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[In de media]]></category>
		<category><![CDATA[Interviews]]></category>
		<category><![CDATA[Wat ik zeg]]></category>
		<category><![CDATA[dierenwelzijn]]></category>
		<category><![CDATA[kippengeluk]]></category>
		<category><![CDATA[Kippengeluksmeter]]></category>
		<category><![CDATA[Trouw]]></category>
		<category><![CDATA[vakbond voor dieren]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.marjoleinderooij.nl/?p=3353</guid>

					<description><![CDATA[Een gelukkige kip maakt een heel scala aan tevreden geluidjes. En dat is meer dan alleen een leuk weetje.]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<div class="kb-row-layout-wrap kb-row-layout-id3353_6cc6ec-a8 alignnone wp-block-kadence-rowlayout"><div class="kt-row-column-wrap kt-has-2-columns kt-row-layout-left-golden kt-tab-layout-inherit kt-mobile-layout-left-golden kt-row-valign-middle">

<div class="wp-block-kadence-column kadence-column3353_b7e5fc-9b"><div class="kt-inside-inner-col">
<p class="has-theme-palette-3-color has-text-color has-link-color wp-elements-a690bbc037f0ad2ccf9e4c1bee8a727a wp-block-paragraph" style="font-size:22px"><a href="https://www.trouw.nl/nieuws/een-kip-laat-met-subtiele-tokjes-weten-dat-ze-gelukkig-is~b827a1c6/?referrer=https://www.google.com/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Dit interview werd op 29 november 2024 gepubliceerd in Trouw.</a></p>
</div></div>



<div class="wp-block-kadence-column kadence-column3353_2280bb-f4"><div class="kt-inside-inner-col">
<figure class="wp-block-image size-full" style="margin-top:var(--wp--preset--spacing--20);margin-bottom:0"><a href="https://www.trouw.nl/nieuws/een-kip-laat-met-subtiele-tokjes-weten-dat-ze-gelukkig-is~b827a1c6/?referrer=https://www.google.com/" target="_blank" rel=" noreferrer noopener"><img loading="lazy" decoding="async" width="960" height="291" src="https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Trouw-vrijstaand.png" alt="" class="wp-image-1168" srcset="https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Trouw-vrijstaand.png 960w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Trouw-vrijstaand-300x91.png 300w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Trouw-vrijstaand-768x233.png 768w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Trouw-vrijstaand-480x146.png 480w" sizes="auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px" /></a></figure>
</div></div>

</div></div>


<h3 class="wp-block-heading" style="margin-top:var(--wp--preset--spacing--50);margin-bottom:var(--wp--preset--spacing--40)">Een kip laat met subtiele tokjes weten dat ze gelukkig is</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Een gelukkige kip maakt een heel scala aan tevreden geluidjes. En dat is meer dan alleen een leuk weetje, zegt de <a href="https://www.vakbondvoordieren.nl" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Vakbond voor Dieren</a>. Het biedt mogelijkheden om het welzijn van pluimvee met een slimme microfoon te meten.</p>



<p class="wp-block-paragraph">In het kippenverblijf van Marjolein de Rooij gebeurde onlangs iets bijzonders. Op een normale dag zijn haar zes van de slacht geredde legkippen de hele ochtend druk aan het scharrelen. Maar ditmaal was het stil. “Een kip bleek zich ziek te hebben teruggetrokken: ze was stervende”, vertelt De Rooij, voorzitter en oprichter van de Vakbond voor Dieren.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Triest natuurlijk, maar terwijl ze het dier met rust liet, registreerde haar camera ook iets moois. Een van de kippen bleef de hele dag bij haar zieke soortgenoot. “Terwijl een gezonde kip druk gaat scharrelen, zat ze echt te waken. Als olifanten dat doen, vinden we het heel bijzonder. Maar bij kippen gebeurt dat ook gewoon.”</p>



<p class="wp-block-paragraph">Het voorval vertelt in een notendop waarom de Vakbond voor Dieren het initiatief nam voor een onderzoek naar de taal en het gedrag van kippen. “Kippen zijn heel vocaal: ze produceren zeker 24 verschillende geluiden”, zegt De Rooij. De geluksgeluiden zijn ‘lager, zachter en harmonischer’ dan geluiden van stress en pijn, zo leerde onderzoek uit de jaren tachtig al.</p>



<h3 class="wp-block-heading" style="margin-top:var(--wp--preset--spacing--50);margin-bottom:var(--wp--preset--spacing--40)">Geluksgeluiden vertalen</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Als we de emoties van de kip daadwerkelijk kunnen begrijpen of zelfs meten, is dat wat De Rooij betreft heel waardevol. “We zouden graag een kippengeluksmeter ontwikkelen voor de pluimveehouderij. Een microfoon met software die de geluiden van een kip kan vertalen.” Beleid voor dierenwelzijn is vooral gericht op het voorkomen van stress en pijn, benadrukt zij. “Terwijl het goed zou zijn als ook een positieve indicator als geluk in beeld wordt gebracht.”</p>



<p class="wp-block-paragraph">De Vakbond deed onderzoek met microfoons bij drie ‘kipcaravans’: mobiele kippenstallen met 250 dieren die &#8211; de recente ophokplicht wegens vogelgriep daargelaten &#8211; buiten in de wei scharrelen. “Daar zijn geluksgeluiden goed te registreren, zowel met het menselijk oor als de microfoon.”</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat was anders in een pluimveestal met duizenden kippen. “Er was zo veel lawaai dat die subtiele geluidjes wegvallen. We zagen wel gedrag dat op geluk wijst, zoals schudden met de staart en op één poot staan.”</p>



<p class="wp-block-paragraph">De slimme microfoon moet eerst verder worden ontwikkeld om nadere conclusies te trekken. Want vallen de geluiden bij de opname weg in de ruis? Of laten kippen ze zelf achterwege omdat ze elkaar toch niet verstaan? “Juist geluksgeluiden spelen een grote rol in het sociale verkeer. Daarnaast zien we bij kippen ook directe communicatie, waarbij ze harder en duidelijker geluid maken. Pas als dat niet werkt, gaan ze over op fysiek gedrag als pikken in elkaars veren.”</p>



<p class="wp-block-paragraph">Misschien, oppert De Rooij, kan lawaai deels verklaren waarom kippen in stallen nogal eens tot pikkerij overgaan. “Dat zouden we graag verder onderzoeken.”</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Emissiearm zijn is niet in het belang van de koe</title>
		<link>https://www.marjoleinderooij.nl/emissiearm-zijn-is-niet-in-het-belang-van-de-koe/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Gertrude Lok]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 30 Sep 2024 14:41:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[In de media]]></category>
		<category><![CDATA[Interviews]]></category>
		<category><![CDATA[Wat ik zeg]]></category>
		<category><![CDATA[dierenwelzijn]]></category>
		<category><![CDATA[fokken]]></category>
		<category><![CDATA[koeien]]></category>
		<category><![CDATA[methaan]]></category>
		<category><![CDATA[methaanuitstoot]]></category>
		<category><![CDATA[vakbond voor dieren]]></category>
		<category><![CDATA[wageningen]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.marjoleinderooij.nl/?p=3380</guid>

					<description><![CDATA[De methaanuitstoot van koeien kan tot 30 procent omlaag door met ‘emissiearme’ stieren te fokken, blijkt uit onderzoek van de WUR.]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<div class="kb-row-layout-wrap kb-row-layout-id3380_c91ecc-9f alignnone wp-block-kadence-rowlayout"><div class="kt-row-column-wrap kt-has-2-columns kt-row-layout-left-golden kt-tab-layout-inherit kt-mobile-layout-left-golden kt-row-valign-middle">

<div class="wp-block-kadence-column kadence-column3380_0a5dea-e6"><div class="kt-inside-inner-col">
<p class="has-theme-palette-3-color has-text-color has-link-color wp-elements-391aaf6f57ee3ff8a4954fa27a455730 wp-block-paragraph" style="font-size:22px"><a href="https://www.trouw.nl/duurzaamheid-economie/door-slim-te-fokken-kunnen-koeien-fors-minder-methaan-uitstoten~b739ff39/" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Dit interview werd op 30 september 2024 gepubliceerd in Trouw.</a></p>
</div></div>



<div class="wp-block-kadence-column kadence-column3380_550731-57"><div class="kt-inside-inner-col">
<figure class="wp-block-image size-full" style="margin-top:var(--wp--preset--spacing--20);margin-bottom:0"><a href="https://www.trouw.nl/duurzaamheid-economie/door-slim-te-fokken-kunnen-koeien-fors-minder-methaan-uitstoten~b739ff39/" target="_blank" rel=" noreferrer noopener"><img loading="lazy" decoding="async" width="960" height="291" src="https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Trouw-vrijstaand.png" alt="" class="wp-image-1168" srcset="https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Trouw-vrijstaand.png 960w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Trouw-vrijstaand-300x91.png 300w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Trouw-vrijstaand-768x233.png 768w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Trouw-vrijstaand-480x146.png 480w" sizes="auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px" /></a></figure>
</div></div>

</div></div>


<p class="wp-block-paragraph">De methaanuitstoot van koeien kan tot 30 procent omlaag door met ‘emissiearme’ stieren te fokken, blijkt uit onderzoek van de WUR. Boerenlobby LTO is voor: het zou een stuk diervriendelijker zijn dan sleutelen aan het dieet. Maar de Vakbond voor Dieren heeft grote bezwaren.</p>



<p class="wp-block-paragraph">De hoeveelheid methaan die runderen uitstoten, verschilt sterk van koe tot koe en van stier tot stier. En de aanleg voor een hoge of lage uitstoot is grotendeels erfelijk bepaald. Dat maakt het mogelijk om bij het fokken van koeien specifiek te selecteren op uitstoot. Door te kiezen voor sperma van een emissiearme fokstier zouden melkveehouders de methaanemissie van hun bedrijf zo geleidelijk omlaag kunnen brengen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat volgt uit jarenlang onderzoek van Wageningen University &amp; Research (WUR). De studie bevindt zich op dit moment in een afrondende fase; de conclusie luidt dat de methaanuitstoot door koeienboeren en -scheten op deze manier tegen 2050 met 15 tot 30 procent kan afnemen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Methaan is een sterk broeikasgas en vormt na CO<sub>2</sub>&nbsp;de belangrijkste bron van de opwarming van het klimaat. De uitslagen zijn zo veelbelovend dat methaanuitstoot vanaf volgend jaar al kan gaan gelden als keuzemogelijkheid bij de selectie van een fokstier.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Boerenorganisatie LTO Nederland is enthousiast. “Fokkerij is altijd een zaak van de lange adem. Maar zeker op termijn is dit een mooie manier om de uitstoot omlaag te krijgen”, reageert voorzitter Erwin Wunnekink van de LTO-vakgroep melkveehouderij. Vanuit de hoek van dierenwelzijnsorganisaties is er echter ook kritiek. “We gaan op deze manier toch weer aan het dier sleutelen. Dat is niet in het belang van de koe”, zegt Marjolein de Rooij van de Vakbond voor Dieren.</p>



<h3 class="wp-block-heading" style="margin-top:var(--wp--preset--spacing--50);margin-bottom:var(--wp--preset--spacing--40)">Onderzoek bij 10.000 koeien</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Voor het onderzoek is de uitstoot van ongeveer 10.000 koeien herhaaldelijk gemeten tijdens het melken. Dat gebeurt via een sniffer, een kastje dat met een slangetje verbonden is aan een luchtfilter. Dat filter vangt de adem van één individuele koe op als ze zich in de melkrobot begeeft. Die informatie is gekoppeld aan de stamboomgegevens van het dier. Zo brachten de onderzoekers de erfelijke verschillen tussen koeien in beeld.</p>



<p class="wp-block-paragraph">“De spreiding blijkt groot”, zegt Anouk van Breukelen, die over enkele weken op het onderzoek promoveert. Koeien stoten gemiddeld ongeveer 400 à 500 gram methaan per dag uit. Maar bij ruim 15 procent van de dieren ligt de uitstoot beneden de 300 gram en bij een even grote groep juist boven de 600 gram. Door bij het fokken te kiezen voor stieren met minder uitstoot, kan de methaanemissie dus omlaag.</p>



<p class="wp-block-paragraph">In april 2025 wordt methaanuitstoot voor het eerst opgenomen in de lijst met ‘fokwaardes’ van de Coöperatie Rundvee Verbetering (CRV). Dat is de organisatie die erfelijke eigenschappen van stieren vastlegt en bijhoudt. Daarop staan veel meer kenmerken waarop boeren de keuze van hun stierensperma kunnen afstemmen. Melkproductie, maar ook vruchtbaarheid, gezondheid en levensduur.</p>



<h3 class="wp-block-heading" style="margin-top:var(--wp--preset--spacing--50);margin-bottom:var(--wp--preset--spacing--40)">Minder melk of niet?</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Opvallend is dat uitstoot als erfelijke eigenschap redelijk op zich lijkt te staan. Zo zijn uitstootarme koeien niet per se lichter, gezonder of makkelijker in de omgang. “Je zou misschien verwachten dat heel productieve koeien ook meer methaan uitstoten”, zegt WUR-hoogleraar Roel Veerkamp. “Maar dat verband blijkt veel minder sterk dan we vermoedden.” Een uitstootarme koe is dus niet per se een lichtere koe die minder melk geeft.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Tegelijkertijd, benadrukken Veerkamp en Van Breukelen, blijft methaanuitstoot bij het fokken van koeien slechts één van de vele factoren om rekening mee te houden. Veerkamp: “In theorie kun je zelfs tot 42 procent minder uitstoot komen. Maar dan selecteer je bij het fokken puur op methaan. Dat is niet realistisch en ook onwenselijk.”</p>



<p class="wp-block-paragraph">Een boer selecteert altijd op een combinatie van eigenschappen, zegt de WUR-hoogleraar. “En dat is maar goed ook: tot in de jaren negentig was de fokkerij eenzijdig gefocust op het verhogen van de productie. Nu is er gelukkig meer aandacht voor gezondheid en robuustheid: of een koe makkelijk met veranderende omstandigheden om kan gaan bijvoorbeeld. Verantwoord fokken betekent ook dat we niet moeten doorslaan door eenzijdig naar één eigenschap te kijken.”</p>



<h3 class="wp-block-heading" style="margin-top:var(--wp--preset--spacing--50);margin-bottom:var(--wp--preset--spacing--40)">Belang van het dier</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Een koe die minder methaan uitstoot komt de mens misschien heel goed uit. “Maar emissiearm zijn is helemaal niet in het belang van het dier”, vindt Marjolein de Rooij. Zij ageert als voorzitter en oprichter van de Vakbond voor Dieren al langer tegen deze nieuwe ontwikkelingen in de fokkerij. Ze wijst daarbij onder meer op de politieke voornemens uit de nieuwe Wet Dieren. “Daarin staat dat we dieren niet meer aanpassen aan het veehouderijsysteem, maar het systeem aanpassen aan het dier.”</p>



<p class="wp-block-paragraph">Daarbij gaat het bijvoorbeeld om het onthoornen van koeien en het afsnijden van varkensstaarten. Ingrepen die al tientallen jaren gebruikelijk zijn om te voorkomen dat landbouwdieren zichzelf of elkaar verwonden. Terwijl meer ruimte en afleiding dat probleem ook kunnen oplossen. “Bij uitstootarm fokken kom je uit op hetzelfde principiële punt”, vindt De Rooij. “We gaan aan het dier sleutelen en het gedrag zo manipuleren dat het óns goed uitkomt. Terwijl de oplossing om de uitstoot te beperken veel simpeler is: minder dieren houden.”</p>



<p class="wp-block-paragraph">De Rooij wijst erop dat koeien door de fokkerij veel meer melk zijn gaan produceren. “Dat leidde vervolgens tot allerlei gezondheidsproblemen die we ook weer proberen te ondervangen via fokkerij. Nu gaan we dan weer emissiearm fokken zonder dat we weten wat de effecten op lange termijn zijn. Ik vind dat een glijdende schaal.”</p>



<h3 class="wp-block-heading" style="margin-top:var(--wp--preset--spacing--50);margin-bottom:var(--wp--preset--spacing--40)">Niet doorslaan met fokkerij</h3>



<p class="wp-block-paragraph">WUR-onderzoeker Roel Veerkamp erkent dat het eenzijdig fokken van hoogproductieve koeien in het verleden tot problemen heeft geleid. “Maar intussen zijn we wel tientallen jaren verder. We vinden het nu juist belangrijk om op tal van eigenschappen te selecteren. Als je puur en alleen naar uitstoot gaat kijken, bestaat het gevaar dat je geen aandacht meer hebt voor de gezondheid van koeien. Daarom blijft het belangrijk om altijd naar meerdere eigenschappen te kijken.”</p>



<p class="wp-block-paragraph">Erwin Wunnekink, voorzitter van de LTO-vakgroep melkveehouderij, vindt emissiearm fokken júíst een diervriendelijke manier om de uitstoot van koeien te beperken. “Een andere manier om dat te doen is bijvoorbeeld door aanpassingen in het voer.” Een bekend voorbeeld is Bovaer, een soort voedingssupplement voor koeien van DSM dat methaanvorming tegengaat. Het poeder kan worden toegevoegd aan het kracht- of ruwvoer dat koeien op stal krijgen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">“Ook dat kan een oplossing zijn. Maar het is wél minder goed toepasbaar als een koe gewoon een groot deel van de dag in de wei staat. En zo’n poeder vind ik dan een grotere ingreep dan dat we op een slimme manier fokken. Zo maken we gebruik van de natuurlijke variatie en potentie. Dat doen we al eeuwen met landbouw- en gezelschapsdieren.”</p>



<h3 class="wp-block-heading" style="margin-top:var(--wp--preset--spacing--50);margin-bottom:var(--wp--preset--spacing--40)">Kansen via klimaatdoelen voor boeren</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Het is dan nog wel de vraag of boeren ook werkelijk gaan kiezen voor een emissiearme koe. “Een boer heeft er in het huidige systeem nog niets aan”, erkent Veerkamp. Plannen om boeren meer te belonen voor milieuvriendelijke keuzes zijn er echter wel. Zo wil het kabinet toe naar een systeem van doelsturing, waarbij boeren zelf mogen kiezen op welke manier ze aan milieu- en klimaatdoelen voldoen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Bovendien, zegt Wunnekink, zijn er al internationale doelen afgesproken om de methaanuitstoot te beperken. Nederland zou de emissie met 30 procent omlaag moeten brengen tussen 2020 en 2030. “Fokken kan daar een bijdrage aan leveren. Niet van vandaag op morgen, maar als we op tijd beginnen, zien we over een aantal jaar de effecten.”</p>



<h3 class="wp-block-heading" style="margin-top:var(--wp--preset--spacing--50);margin-bottom:var(--wp--preset--spacing--40)">Een stikstofarme koe, kan dat ook?</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Veel meer nog dan de methaanuitstoot beheerste de stikstofemissie van koeien de afgelopen jaren het debat. Dat roept de vraag op of het ook mogelijk is om een stikstofarme koe te fokken.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Ja, denken WUR-onderzoekers Roel Veerkamp en Anouk van Breukelen. Al is dat wel lastiger dan een methaanarme koe, en kost het bovendien nog een hoop tijd. “Methaan was zeker wereldwijd al eerder een belangrijk thema”, blikt Veerkamp terug. “Daardoor zijn rond 2012 meerdere grote onderzoekstrajecten gestart. Dat leidt nu tot resultaten.”</p>



<p class="wp-block-paragraph">Naar stikstofarm fokken is veel minder onderzoek gedaan. “Ik verwacht dat de mogelijkheden vergelijkbaar zijn. Maar die zullen we dan wel eerst moeten verkennen.” Van Breukelen ziet daarbij nog wel een ander voorbehoud: stikstofverbindingen die voor schade in de natuur zorgen, ontstaan met name als koeienpoep en -plas bij elkaar komen. Het beter scheiden van mest is dus sneller en effectiever dan een uitgebreid foktraject, verwacht ze.</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Kippengeluk bij Vroege Vogels</title>
		<link>https://www.marjoleinderooij.nl/kippengeluk-bij-vroege-vogels/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Gertrude Lok]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 13 May 2024 10:36:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[In de media]]></category>
		<category><![CDATA[Interviews]]></category>
		<category><![CDATA[Op de radio]]></category>
		<category><![CDATA[Projecten]]></category>
		<category><![CDATA[Wat ik zeg]]></category>
		<category><![CDATA[kippen]]></category>
		<category><![CDATA[kippengeluk]]></category>
		<category><![CDATA[vroege vogels]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.marjoleinderooij.nl/?p=2807</guid>

					<description><![CDATA[Op 12 mei 2024 sprak ik bij Vroege Vogels over gelukkige kippen.]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<div class="kb-row-layout-wrap kb-row-layout-id2807_a9251a-f1 alignnone wp-block-kadence-rowlayout"><div class="kt-row-column-wrap kt-has-2-columns kt-row-layout-left-golden kt-tab-layout-inherit kt-mobile-layout-left-golden kt-row-valign-middle">

<div class="wp-block-kadence-column kadence-column2807_cef168-c8"><div class="kt-inside-inner-col">
<p class="has-theme-palette-3-color has-text-color has-link-color wp-elements-38c4748122860dec155039faa1df1b91 wp-block-paragraph" style="font-size:22px"><a href="https://www.bnnvara.nl/vroegevogels/artikelen/kippentaal-100-jarig-bestaan-nivon-en-andere-onderwerpen" target="_blank" rel="noreferrer noopener">Op 12 mei 2024 sprak ik bij Vroege Vogels over gelukkige kippen.</a></p>
</div></div>



<div class="wp-block-kadence-column kadence-column2807_a46a23-8f"><div class="kt-inside-inner-col"><div class="wp-block-image">
<figure class="alignright size-full is-resized"><a href="https://www.bnnvara.nl/vroegevogels/artikelen/kippentaal-100-jarig-bestaan-nivon-en-andere-onderwerpen" target="_blank" rel=" noreferrer noopener"><img loading="lazy" decoding="async" width="434" height="396" src="https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Vroege-Vogels.png" alt="" class="wp-image-1171" style="aspect-ratio:1.0960555896178215;width:121px;height:auto" srcset="https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Vroege-Vogels.png 434w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Vroege-Vogels-300x274.png 300w" sizes="auto, (max-width: 434px) 100vw, 434px" /></a></figure>
</div></div></div>

</div></div>


<p class="wp-block-paragraph">Een gelukkige kip maakt een speciaal zangerig geluidje. Dat weet iedereen die met kippen omgaat. Maar wanneer is een kip precies <em>gelukkig?</em> En aan welke voorwaarden moet haar kippenleven dan voldoen? </p>



<p class="wp-block-paragraph">Om dat te kunnen bepalen ben ik met de Vakbond voor Dieren een groot kippentaal onderzoek gestart. Met behulp van een subsidie van het Landbouw Innovatiefonds Brabant ben ik begonnen met een verkennend onderzoek. Ik sprak erover met Merlijn Schneiders bij Vroege Vogels op NPO Radio 1.</p>


<div class="kb-row-layout-wrap kb-row-layout-id2807_252c19-d9 alignnone wp-block-kadence-rowlayout"><div class="kt-row-column-wrap kt-has-2-columns kt-row-layout-equal kt-tab-layout-inherit kt-mobile-layout-row kt-row-valign-top">

<div class="wp-block-kadence-column kadence-column2807_0904bf-cf"><div class="kt-inside-inner-col">
<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2024/05/Vroege-Vogels-2-1024x768.jpg" alt="" class="wp-image-2812" srcset="https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2024/05/Vroege-Vogels-2-1024x768.jpg 1024w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2024/05/Vroege-Vogels-2-300x225.jpg 300w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2024/05/Vroege-Vogels-2-768x576.jpg 768w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2024/05/Vroege-Vogels-2-1536x1152.jpg 1536w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2024/05/Vroege-Vogels-2-2048x1536.jpg 2048w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></figure>
</div></div>



<div class="wp-block-kadence-column kadence-column2807_aabe34-c1"><div class="kt-inside-inner-col">
<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="768" src="https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2024/05/4l7w8gzjp652-img-6439.jpg-1024x768.avif" alt="" class="wp-image-2811" srcset="https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2024/05/4l7w8gzjp652-img-6439.jpg-1024x768.avif 1024w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2024/05/4l7w8gzjp652-img-6439.jpg-300x225.avif 300w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2024/05/4l7w8gzjp652-img-6439.jpg-768x576.avif 768w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2024/05/4l7w8gzjp652-img-6439.jpg-1536x1152.avif 1536w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2024/05/4l7w8gzjp652-img-6439.jpg.avif 1920w" sizes="auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /></figure>
</div></div>

</div></div>]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Reportage over koeientaal in Trouw</title>
		<link>https://www.marjoleinderooij.nl/reportage-over-koeientaal-in-trouw/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[Gertrude Lok]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 02 May 2024 15:08:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[In de media]]></category>
		<category><![CDATA[Interviews]]></category>
		<category><![CDATA[Projecten]]></category>
		<category><![CDATA[Wat ik doe]]></category>
		<category><![CDATA[koeientaal]]></category>
		<category><![CDATA[leonie cornips]]></category>
		<category><![CDATA[vakbond voor dieren]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.marjoleinderooij.nl/?p=3382</guid>

					<description><![CDATA[Koeien gebruiken taal, met hun lichaam en hun gedrag, maar ze maken ook woorden en zelfs zinnen.]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<div class="kb-row-layout-wrap kb-row-layout-id3382_61d9ad-1a alignnone wp-block-kadence-rowlayout"><div class="kt-row-column-wrap kt-has-2-columns kt-row-layout-left-golden kt-tab-layout-inherit kt-mobile-layout-left-golden kt-row-valign-middle">

<div class="wp-block-kadence-column kadence-column3382_563022-f2"><div class="kt-inside-inner-col">
<p class="has-theme-palette-3-color has-text-color has-link-color wp-elements-1f7be6a0a838a0ae64b29730df86f94b wp-block-paragraph" style="font-size:22px">Dit artikel werd op 2 mei 2024 gepubliceerd in Trouw.</p>
</div></div>



<div class="wp-block-kadence-column kadence-column3382_890902-55"><div class="kt-inside-inner-col">
<figure class="wp-block-image size-full" style="margin-top:var(--wp--preset--spacing--20);margin-bottom:0"><img loading="lazy" decoding="async" width="960" height="291" src="https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Trouw-vrijstaand.png" alt="" class="wp-image-1168" srcset="https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Trouw-vrijstaand.png 960w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Trouw-vrijstaand-300x91.png 300w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Trouw-vrijstaand-768x233.png 768w, https://www.marjoleinderooij.nl/wp-content/uploads/2026/06/Logo-Trouw-vrijstaand-480x146.png 480w" sizes="auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px" /></figure>
</div></div>

</div></div>


<p class="wp-block-paragraph"><em>Koeien gebruiken taal, met hun lichaam en hun gedrag, maar ze maken ook woorden en zelfs zinnen, is de overtuiging van taalkundige Leonie Cornips. De Vakbond voor Dieren legde de taal van koeien vast op video.</em></p>



<p class="wp-block-paragraph">Als Leonie Cornips de stal van boerderij Boterhuys in Warmond binnenstapt, klinkt er geloei. Vooral van Jasmijn, een forse roodbonte koe die direct naar het voerhek beent. Cornips, taalkundig onderzoeker bij het Meertens Instituut, draait een kwartslag opzij. Ze kijkt Jasmijn nadrukkelijk níét in de ogen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">“Zo voer je een gesprek met koeien”, weet Cornips inmiddels uit ervaring. “Als mensen met elkaar praten, is het ook heel ongemakkelijk om elkaar steeds aan te blijven kijken. Daarom kijken we regelmatig even weg: een beurtwisseling, heet dat. Met koeien gaat dat precies hetzelfde.”</p>



<p class="wp-block-paragraph">Maar wat wil Jasmijn nou precies zeggen? Haar loei is overduidelijk geen groet. Dan zou ze namelijk een laag, vlak en brommend geluid maken. Deze roep is luider, en gaat op het eind de hoogte in. “Dit heb ik ook nog niet eerder gehoord. Maar ze is duidelijk niet op haar gemak. Ze wil ook niet aangeraakt worden.”</p>



<p class="wp-block-paragraph">De koe draait haar kop naar een berg gras die net buiten haar bereik ligt. Cornips schuift een gedeelte ervan naar het voerhek. Jasmijn begint te eten. “Zo heeft ze ons dus toch duidelijk kunnen maken wat ze wilde”, constateert Cornips. Al roept deze conversatie ook voor haar weer nieuwe vragen op. Dit was geen gewone ‘ik heb honger’, maar wat dan wel? “Ik leer ook nog steeds bij.”</p>



<p class="wp-block-paragraph">De cynicus zou kunnen zeggen: een koe die duidelijk maakt dat ze honger heeft, is dat nou zo baanbrekend? En is dat nieuwe geluid niet gewoon toeval? Maar voor die conclusie heeft Cornips dan weer net iets te veel uren in de stal doorgebracht. “Dat begon in 2018, toen ik tijdens mijn vakantie een essay van filosoof Eva Meijer las. Daarin daagde ze juist taalkundigen uit om de taal van dieren te onderzoeken. Dat sloeg bij mij echt in als een bom, omdat het raakte aan mijn privézorgen over klimaat en dierethiek.”</p>



<p class="wp-block-paragraph">Een opmerkelijke keuze, zeker omdat Cornips al een lange carrière in de menselijke taalwetenschap achter de rug had. Zo deed ze onderzoek naar het dialect in haar geboortestad Heerlen. Ze specialiseerde zich in jongerentaal, met zinsbouw als specialiteit. “Natuurlijk zijn er verschillen”, constateert Cornips. Een koe kan geen vragenlijst beantwoorden. “Maar de methode is óók grotendeels hetzelfde. Observeren is belangrijk om het perspectief van de ander te duiden. Bij jongerentaal begreep ik ook niet altijd precies wat er werd gezegd.”</p>



<p class="wp-block-paragraph">Cornips bracht daarom vele uren door in stallen. “Veel boeren willen er graag bij zijn als er iemand in de stal is. En ik ben ook benieuwd wat zij zien; zij hebben al veel kennis.” Tegelijkertijd ligt de focus van de boer toch vooral bij de ‘achterkant van de koe’: de melk en de mest. “Terwijl er maar weinig minutieus onderzoek is gedaan naar de voorkant. Er zijn nog geen tien internationale studies naar de taal van de koe.”</p>



<h3 class="wp-block-heading" style="margin-top:var(--wp--preset--spacing--50);margin-bottom:var(--wp--preset--spacing--40)">Van scepsis naar interesse</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Haar nieuwe werkterrein stuitte aanvankelijk op scepsis. Maar intussen begint de interesse toe te nemen. Van wetenschappelijke tijdschriften die haar onderzoeken verwelkomen. Maar ook van de Vakbond voor Dieren, die een breder project opzet rondom de taal van koeien. Daarbij worden onder meer Cornips’ bevindingen gebruikt voor een serie video’s die uitleg geven over de manier waarop de dieren communiceren. De agrarische opleidingen Aeres Barneveld en Hogeschool Inholland in Delft gaan die beelden gebruiken in hun lessen.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Jasmijn is een van de koeien die daarin figureren. Samen met haar kalf, dat ze met korte, lage grommetjes sommeert bij haar te blijven. Opvallend is ook de manier waarop koeien groeten: voor de boer hebben ze een ander geluid dan voor de buurkudde aan de overkant van de sloot. Wel zijn dit allemaal vrij ingetogen, lage geluiden die koeien met een gesloten mond maken.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat is anders als een koe nadrukkelijk iets wil. Dan gaat de mond open voor een luidere loei. Daarbij viel het Cornips op dat koeien op verschillende manieren naar hun kalf roepen. Als een kalf daadwerkelijk naar de moeder kan komen, bijvoorbeeld omdat ze samen in één kudde staan, dan hoort daar een heel ander geluid bij dan als moeder en kalf gescheiden zijn.</p>



<h3 class="wp-block-heading" style="margin-top:var(--wp--preset--spacing--50);margin-bottom:var(--wp--preset--spacing--40)">Vakbond voor Dieren</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Bij een onbereikbaar kalf produceert de koe een loei die luider wordt én in toonhoogte omhoog gaat. “Ik ben inmiddels zo ver dat dat eigenlijk een zin is”, concludeert Cornips. Met die toonverhoging geeft een koe de urgentie aan: ‘ik wil iets, en wel nu!’ Bij minder prangende verzoeken dooft de klank van de loei aan het eind meer uit, en gaat het geluid juist omlaag. “Dat gebeurt bijvoorbeeld als ik rundveekoeken uitdeel. Die lusten ze graag, maar het is geen absolute noodzaak. Dan hoor je dus minder nadruk aan het eind van de loei.”</p>



<p class="wp-block-paragraph">Nog een belangrijk leerpunt: wie een goed gesprek met een koe wil voeren, moet in elk geval niet te snel reactie verwachten. “Het tempo van een koe ligt lager, daar moeten we ons op aanpassen”, benadrukt Cornips. “Als je dat doet, zie je pas hoe subtiel ze soms communiceren.”</p>



<p class="wp-block-paragraph">De Vakbond voor Dieren, die het videoproject opzette, werd drie jaar geleden opgericht door Marjolein de Rooij. “Wij willen dieren die voor mensen werken een stem geven”, licht ze toe. “Zoals vakbonden 150 jaar geleden gingen luisteren naar de behoeften van fabrieksarbeiders, willen wij dat nu voor productiedieren doen.”</p>



<h3 class="wp-block-heading" style="margin-top:var(--wp--preset--spacing--50);margin-bottom:var(--wp--preset--spacing--40)">‘Dieren hebben een individuele wil en persoonlijkheid’</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Het is gek dat er best veel onderzoek is gedaan naar de taal en communicatie van wilde dieren, maar dat er over productiedieren maar weinig bekend is, vindt De Rooij. “Terwijl het vanuit onze vakbondsgedachte juist van belang is om goed te begrijpen wat deze dieren willen.” Zelfs taalkundig ziet Cornips daarbij parallellen met de negentiende eeuw. “Toen vond men de taal van arbeiders ook bestaan uit ‘ongearticuleerde kreten’.”</p>



<p class="wp-block-paragraph">Voor dierenwelzijn kwam de afgelopen decennia gaandeweg meer aandacht. “Maar de nadruk lag nog vooral bij het tegengaan van pijn en stress”, zegt De Rooij. “Terwijl dieren ook een individuele wil en persoonlijkheid hebben, die je met empathie en compassie kunt benaderen.” En ze misschien wel heel goed in staat zijn om te vertellen hoe ze denken over hun eigen leef- en werkomstandigheden. “Een van de vakbondsrechten is het recht op inspraak. Op deze manier kunnen we steeds beter begrijpen wat ze ons proberen te vertellen.”</p>



<p class="wp-block-paragraph">Wat De Rooij betreft krijgt het koeienproject dan ook navolging. Door de video’s bij een breder publiek bekend te maken. Maar ook via nieuw onderzoek, bijvoorbeeld bij kippen. In de jaren tachtig legden Amerikaanse wetenschappers al 24 verschillende geluiden vast die kippen maken. Uit recent Australisch onderzoek bleek onlangs nog dat geluksgeluiden van kippen voor mensen goed te onderscheiden zijn.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Dat biedt genoeg stof voor nieuwe observaties, benadrukt De Rooij. “Je zou dat soort geluksgeluiden kunnen vastleggen in iemands tuin, of bij kippen die buiten lopen. Maar hoor je ze ook in dezelfde mate in een grote stal? Die geluksgeluiden gaan we nu opnieuw opnemen en in een database zetten, om vervolgens onderzoek te doen of deze geluiden ook bij kippen in de intensieve veehouderij te horen zijn.”</p>



<h3 class="wp-block-heading" style="margin-top:var(--wp--preset--spacing--50);margin-bottom:var(--wp--preset--spacing--40)">De koe een koe laten zijn</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Van de wil van de koe is melkveehouder Gerard Mul zich in elk geval al wel bewust. Bij het Boterhuys probeert hij ‘de koe een koe te laten zijn’: zo houden de dieren hun hoorns en blijven de kalfjes bij de koe. Hij stelde zijn deuren dan ook graag open voor Cornips, die overigens óók bij een gangbaar en intensief melkveebedrijf kon meekijken.</p>



<p class="wp-block-paragraph">“Met de taal van de koe was ik niet zo bezig”, erkent Mul. “Maar onbewust had ik wel veel door.” De groet herkende hij al uit de praktijk, net als het advies om een koe niet te direct te benaderen en even weg te kijken. “Maar van de kleine bromgeluidjes naar kalfjes was ik me bijvoorbeeld minder bewust.”</p>



<p class="wp-block-paragraph">Een goede communicatie met de koe is ook voor hem als boer belangrijk. “We proberen hier om de koe te zien als meer dan een productie-eenheid. Maar dat gebeurt wel binnen een houderijsysteem, een economisch bedrijf. Als een koe op haar gemak is, is ook de melkproductie optimaal.”</p>



<h3 class="wp-block-heading" style="margin-top:var(--wp--preset--spacing--50);margin-bottom:var(--wp--preset--spacing--40)">Taal is meer dan alleen loeien</h3>



<p class="wp-block-paragraph">Overigens beperkt koeientaal zich zeker niet tot alleen geluid, benadrukt Cornips. Een groot deel van de communicatie gebeurt via lichaamstaal. “Je ziet binnen een kudde veel gebeuren. De ene koe likt de andere koe. Of kijk naar wat er net bij Jasmijn gebeurde toen we het voer voor haar hek legden: toen er een andere koe bij haar voer in de buurt kwam, was ze daar duidelijk niet van gediend. Die koe werd weggestuurd.”</p>



<p class="wp-block-paragraph">En die communicatie beperkt zich zeker niet tot koeien onderling, benadrukt de onderzoeker. Daar betrekken ze óók de mens in. “Een van de bijzonderste dingen die ik heb gezien was bij een bevalling. Dat was op een bedrijf met een boerderijcamping: daar keek ook een aantal kinderen mee.”</p>



<p class="wp-block-paragraph">Toen de koe die net geworpen had haar kalf schoon ging likken, zocht een andere koe contact met de toeschouwers. “Die ging de meekijkende kleuters likken, alsof het om haar kalfje ging. Een heel indrukwekkend moment.”</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
