Op 9 september 2026 was ik te gast bij Villa VdB op NPO Radio 1.

Aanvallen van orka’s aan de Iberische kust blijken nieuwsgierige, speelse interacties

Spelen is geen luxe. Het is een primaire levensbehoefte.

Vandaag vertelde ik op de radio over de orka’s die al jaren voor de kust van Spanje en Portugal met boten in contact komen. Voor de schippers voelt dat als een aanval en het veroorzaakt grote schade. Met explosieven en geweren proberen ze de dieren weg te jagen. Op onderstaande foto zie je kogelgaatjes in de vin.

Onderwaterbeelden laten echter zien dat het geen agressieve gedragingen zijn maar nieuwsgierige, speelse interacties met de boot. Ze duwen zachtjes met hun snuit tegen de romp van de boot, brengen zelfs kadootjes (in de vorm van een halve tonijn) en laten hun buik zien. Dat is een kwetsbaar deel en daarmee is het absoluut geen vijandig gedrag. Gewoon spelen dus.

En het zijn niet alleen jonge orka’s die graag spelen (en kattenkwaad uithalen, zoals een onderzoeker het noemt). Ook honden, varkens en talloze andere dieren spelen. Ze spelen om te leren, hun lichaam te ontwikkelen, sociale relaties op te bouwen, grenzen te ontdekken en vooral: om plezier te hebben.

Bij honden herkennen we het vaak meteen. Een ‘play bow’ waarbij zij haar hoofd naar beneden beweegt, tussen haar voorpoten legt en haar achterste onhoog steekt, herkennen de meeste mensen wel. Het begin van een spel bij varkens is genuanceerder en lijkt op een hoofdknikje dat volgt op oogcontact. In een overvolle stal is spelen voor hun helaas al bijna niet mogelijk.

Maar zodra ik kalfjes in de kleine witte iglo’s zie voel ik het gemis extra diep. Naast totaal gebrek aan ruimte om te rennen en hun lichaampjes te ontwikkelen missen zij ook speelkameraadjes. Het ontwikkelen van hun sociale vaardigheden zal daarom altijd achterblijven. Ik vind het onacceptabel dat we deze jonge dieren dit aandoen.

Spelen is dus niet zomaar gedrag. Het is essentieel in het leven van een opgroeiend dier, en zelf daarna wordt er, als het mogelijk is, nog volop gespeeld.

En daarmee komen we bij een veel grotere vraag: hebben (werkende) dieren recht op spelen?

Op 25 augustus 2026 was ik te gast bij Villa VdB op NPO Radio 1.

Bij Villa VdB sprak ik over apen, honden en muizen.

Ik sprak bij Jurgen van den Berg op Radio 1 over onderzoek dat laat zien dat andere primaten ook huisdieren hebben. Meer dan 400 voorbeelden van apen, zowel in het wild als in gevangenschap, hebben een band met een andere diersoort die erg lijkt op de manier waarop wij met onze huisdieren omgaan.

Op 29 juli 2026 was ik te gast bij Villa VdB op NPO Radio 1.

De massale octopussenkwekerij die was gepland in Gran Canaria gaat niet door. En dat is goed nieuws voor deze solitaire, intelligente dieren!

Op 29 juni 2026 was ik te gast bij Villa VdB op NPO Radio 1.

De muskusrat wordt in Nederland zonder pardon bestreden, maar bij het bestrijden van de wasbeer, net zo goed een invasieve uitheemse soort, stuiten bestrijders op protest. Want ‘het was zo’n lief dier’. 
Ik besprak bij Villa VdB op radio 1 wat de gevolgen zijn van een charismatische bias bij dieren.

Dit artikel werd op 19 mei 2026 gepubliceerd in De Telegraaf

Naar aanleiding van twee dodelijke incidenten met kuddes koeien in Oostenrijk sprak deTelegraaf met Marjolein de Rooij, voorzitter van de Vakbond voor Dieren, en met Leonie Cornips, taalkundige bij de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen.

Zijn koeien dan echt zo gevaarlijk?

“Welnee, Koeien zijn lieve, aardige, vriendelijke dieren. Alleen mensen schatten hun gedrag vaak verkeerd in.”

Het overgrote deel van de mensen is tegenwoordig echter compleet losgezongen van de natuur. Terwijl de koe evolutie-technisch nog altijd een prooidier is, behandelen wij haar door het zien van schattige socialemediacontent en zuivelreclames als een soort hond.

“We denken dat ze handtam zijn”, evalueert De Rooij. “In Nederland lopen mensen in de duinen of in natuurgebieden met kinderwagens en honden dwars door wilde kuddes heen. Alsof het allemaal de gewoonste zaak van de wereld is.”

Maar zoals alle prooidieren kunnen koeien zich bedreigd voelen, zeker als er kalfjes zijn. En veel mensen weten niet hoe ze naar koeien moeten luisteren, of hun lichaamstaal moeten lezen. “Van een ’aanval uit het niets’ is vrijwel nooit sprake”, benadrukt vakbondsvoorzitter De Rooij, die het cruciaal vindt dat er veel beter wordt ’geluisterd’ naar werkende dieren, zodat zij een beter leven hebben.

Lees het hele artikel hier (paywall)

Op 4 mei 2026 was ik te gast bij Villa VdB op NPO Radio 1.

Steeds meer boeren zetten gps-halsbanden en sensoren in om hun koeien zonder fysieke afrastering te laten grazen. Handig en innovatief, maar er kleven serieuze nadelen aan deze technologie.

“Een boer kan straks vanuit zijn telefoon dat dier op allerlei manieren sturen. Dan lijkt het bijna een computerspelletje. Dat draagt niet bij aan het welzijn van het dier, en het draagt ook niet bij aan de ‘zintuigelijke kennis’ van die boer.

Als een boer een weiland oploopt, dan ruikt ie, dan ziet ie, dan voelt ie, dan hóórt ie of het goed gaat en of er iets is gebeurd. Dat is de zintuiglijke kennis die we gaan missen op het moment dat we die koeien veel meer aan de techniek gaan overlaten.”

Dit artikel stond op 20 april 2026 in de Volkskrant.

Op 22 april 2026 publiceerde de Volkskrant een artikel over draadloos weiden bij koeien. Daarbij krijgt de koe een halsband om, die reageert op een door de boer ingesteld onzichtbaar raster. Als de koe buiten dat raster gaat, krijgt ze eerst een piep te horen, en daarna een elektrische schok.

Een tweede functie van het systeem is het terugroepen van de kudde naar de stal. Zodra een koe de verkeerde richting op beweegt, krijgt ze een pieptoon en een schok. Keer op keer.

De Vakbond voor Dieren deed onderzoek naar deze nieuwe manier van weiden en werd in het artikel om commentaar gevraagd. De Vakbond ziet de voordelen van draadloos weiden, maar wil dat de terugroepfunctie niet wordt toegestaan.

Lees het Volkskrant artikel

Op 23 januari 2026 sprak ik met de Volkskrant

Niet alleen mensen, ook dieren in de veehouderij verdienen volgens de Vakbond voor Dieren arbeidsrechten. Voorzitter Marjolein de Rooij: ‘Als je niet aan tafel zit, sta je op het menu. Dat geldt voor dieren letterlijk.’

Veel vakbonden kampten de afgelopen decennia met teruglopende ledenaantallen. Bij de Vakbond voor Dieren, opgericht in 2023, ligt dat anders. Die heeft helemaal geen leden. De achterban daarentegen is enorm: het zijn de 81 miljoen kippen, 10 miljoen varkens en 3,5 miljoen koeien in de Nederlandse veehouderij. Die dragen dagelijks bij aan de voedselvoorziening, maar hebben zelf geen stem.

Ook op het congres dat de Vakbond deze zaterdag houdt in Bussum, kunnen ze niet meepraten. In plaats daarvan gaan wetenschappers, dierenbeschermers, voorloperboeren en een paar bedrijven met elkaar in gesprek over ethiek in de veehouderij. De landbouwsector laat grotendeels verstek gaan, evenals het ministerie. ‘Ze vinden zo’n ethische discussie nog heel spannend’, zegt vakbondsvoorzitter en -oprichter Marjolein de Rooij (53).

De Rooij, opgeleid als civiel ingenieur, zet zich al sinds 2000 in voor dierenwelzijn. Ze was betrokken bij de oprichting van de Partij voor de Dieren en werkte bij tal van maatschappelijke organisaties. ‘Op een paar details na is er in die tijd heel weinig veranderd. De veehouderij is alleen maar intensiever geworden.’ Ze richtte de Vakbond op om fundamentele ethische vragen te stellen over de omgang met dieren.

De focus ligt op de veehouderij. ‘Huisdieren zijn onderdeel van onze morele cirkel geworden. Als je een hond zonder verdoving zijn staart afbrandt, krijg je een boete. Doe je dat met een varken, dan krijg je subsidie.’

De huidige dierenwelzijnsregels gaan voornamelijk over ‘licht, lucht en ruimte’, aldus De Rooij. Arbeidsrechten, zoals de Vakbond voor Dieren bepleit, gaan veel verder: het recht op inspraak bijvoorbeeld, of gezondheid. ‘Arbeidsrecht is iets wat mensen snappen’, zegt De Rooij. ‘Het is makkelijk om een parallel te trekken met arbeidsrechten voor mensen.’

Waarom zouden we die vergelijking überhaupt moeten maken? Zijn dieren gelijkwaardig aan mensen?

‘Nee, maar kinderen zitten ook in onze morele cirkel, net als mensen met dementie. Die hebben ook niet dezelfde capaciteiten als een gezonde volwassene. We hebben altijd zwakkeren onderdeel gemaakt van onze morele cirkel.

‘Bovendien: de argumenten die we altijd gebruikt hebben om dieren daar niet in te plaatsen, vallen weg. We weten steeds meer over de intelligentie en taal van dieren. Natuurlijk zijn dieren geen mensen. Maar het is wel tijd dat we de belangen van dieren serieus nemen en daar op een meer ethische manier nadenken over onze omgang met dieren.’

Dieren kunnen niet zeggen wat ze wel of niet willen. Hoe kun je hun belangen dan vertegenwoordigen?

‘Er zijn natuurlijk manieren om dieren vragen te stellen. Ze zijn heel duidelijk in hun keuze, bijvoorbeeld als je ze twee soorten voer aanbiedt. Of je kunt op basis van kennis en onderzoek bepalen wat een dier zou willen.

‘Heel veel dingen zijn ook bekend: een varken wil bijvoorbeeld wroeten. Nu zegt men: dat is binnen het systeem niet haalbaar. Vinden we het acceptabel dat we dieren hun primaire levensbehoefte ontnemen? Die vraag stellen we niet, omdat de sector bepaalt dat het niet haalbaar is.’

Afgelopen zomer sloot het ministerie van Landbouw met twaalf andere partijen het convenant ‘stappen naar een dierwaardige veehouderij’.
De Rooij vindt de afspraken ‘enorm teleurstellend’. ‘Het gaat over centimeters meer ruimte, over daglicht voor kalveren dat ook met kunstlicht gerealiseerd mag worden.’ Ze wijst erop dat vooral boerenorganisaties en marktpartijen aan tafel zaten.

‘Verandering wordt nooit aangewakkerd door mensen die het meest te verliezen hebben. Als je niet aan tafel zit, sta je op het menu. Dat geldt voor dieren letterlijk.’

De Dierenbescherming sprak namens de dieren, maar stond alleen en denkt volgens De Rooij ‘binnen het systeem’. ‘Met onze huidige kennis over dieren zouden we het systeem nooit zo ingericht hebben.’

Is dat zo? Of vinden de meeste mensen het prima zolang vlees betaalbaar blijft en het leed buiten hun gezichtsveld plaatsvindt?

‘Dat kan, maar ik denk niet dat we dat met elkaar hebben besloten. Het is zo gegroeid en we hebben het aan de markt overgelaten. Het feit dat het buiten je gezichtsveld gebeurt, wil niet zeggen dat het acceptabel is. Aan ons de taak om dat in het gezichtsveld te brengen. En ik vind het een plicht van de overheid om dieren tegen bepaalde omgevingen en gedragingen te beschermen.’

Jullie willen dat dieren met pensioen kunnen. Hoe werkt dat bij vleeskuikens?

‘Sommige sectoren zullen nooit in een ethisch systeem passen. De vleeskuikensector is er één van, en niet alleen vanwege de korte levensduur van de dieren. Ze zitten vast in een ongezond lichaam dat onnatuurlijk snel groeit. Die hele sector is moreel verwerpelijk.’

Dan verplaatst de productie zich dus naar het buitenland, waar de dierenwelzijnsnormen lager zijn.

‘Ik probeer weg te blijven van de discussie over wat we eten. Maar ik denk dat we allemaal weten dat minder dierlijk voedsel beter is voor het klimaat, de volksgezondheid en de dieren.

‘Daarnaast kun je op basis van je eigen morele normen zeggen: ik wil dat hier niet. In Nederland hebben we kinderarbeid verboden, terwijl we weten dat er nog producten uit Bangladesh komen waar wellicht wel kinderen aan hebben gewerkt. Als je zelf een morele grens trekt, kun je die uitdragen en anderen erop aanspreken.’

Jullie pleiten niet voor het recht om niet gedood te worden. Dat lijkt me een heel basaal recht.

‘Dat is het ook. Maar het doden van dieren voor voedsel is op dit moment maatschappelijk geaccepteerd. Als je die realiteit volledig verwerpt, plaats je jezelf buiten het gesprek. Ik kies ervoor om wél in dat gesprek te blijven, juist om de positie van dieren stap voor stap te verbeteren.’

Op 25 november 2025 was ik te gast bij Villa VdB op NPO Radio 1.

In Zweden zijn kraaien getraind om sigarettenpeuken op te ruimen in ruil voor een pinda. Ik vertel in Villa VdB hoe dit werkt en waarom het eigenlijk ook iets over ons mensen zegt.

Op 7 oktober 2025 was ik te gast bij Villa VdB op NPO Radio 1.

Op Dierendag lanceerde de gemeente Den Haag een lespakket voor groep 8 over de verantwoordelijkheid van een huisdier. Het materiaal gaat in op vragen als: hoe vaak moet een hond uit, wanneer moet een konijnenhok worden verschoond — maar vooral: wie is het dier?

Het initiatief is belangrijk, omdat onafhankelijke educatie over dieren cruciaal is. Eerder lesmateriaal van de sector zelf bleek soms meer op reclame dan op educatie gericht, zoals The Pig Story van de varkenshouderij en het schoolmelk-lespakket van de zuivelsector.

Dierenwelzijn in de klas gaat verder dan verzorging. Het draait om empathie, zorg voor kwetsbaren en verantwoordelijkheid nemen. Ouders spelen een sleutelrol: zij dragen samen met hun kind de zorg en beschermen het dier wanneer nodig.