Varkens horen niet in gevangenschap

Dit artikel werd op 30 juni 2024 gepubliceerd in Trouw.

Varkens horen niet in gevangenschap. Dat stellen wetenschappers die onderzoek hebben gedaan naar meer dan 300 zoogdieren die gehouden worden. Hier is een positieflijst uitgekomen: dieren die zonder al te veel problemen in gevangenschap gehouden kunnen. En hoewel het varken hier dus niet geschikt voor is, staat ze toch op de lijst. Hoe kan dat?

Vanaf vandaag, 1 juli, is de Huis- en hobbydierenlijst van kracht. Alleen dieren die op deze lijst staan mogen nog als huisdier gehouden worden. Organisaties als stichting AAP pleiten hier al jaren voor. Een serval, een stinkdier, een stokstaartje en een suikereekhoorn zijn totaal ongeschikt om gehouden te worden. Maar ook een varken blijkt niet geschikt om te ‘houden’, bepaalde de wetenschappelijke commissie die in opdracht van de overheid onderzoek deed. En toch mag dit dier, ondanks de bezwaren en de gevaren, voortaan onze stallen blijven bevolken.

Ruim drie jaar bogen wetenschappers zich over meer dan 300 diersoorten om na te gaan welke hiervan geschikt zijn om in gevangenschap te houden. De eigenschappen en behoeften van het dier waren hierbij uitgangspunt. Wat eet een dier, hoe foerageert het, hoeveel ruimte heeft het nodig, kan het dier zich aanpassen aan ons klimaat en wat is haar sociale gedrag? Als een eigenschap of behoefte in gevangenschap niet kan standhouden dan is dat een risico­factor. De volksgezondheid en in het bijzonder zoönose zijn dat eveneens.

Het varken heeft risicofactor E, F

Uit deze onafhankelijke, wetenschappelijke toets volgt voor ieder dier een risicofactor. Dieren met een factor D, E en F mogen niet meer gehouden worden. Voor deze dieren kan het welzijn niet gewaarborgd worden of is het risico voor de mens te groot. Het varken heeft risicofactor E, F. De commissie stelt dit, omdat varkens dagelijks langdurig moeten foerageren, zelfgegraven kuilen gebruiken, modderbaden willen nemen en niet houden van onbekende soortgenoten. In gevangenschap is het niet mogelijk om hier rekening te houden. Ook heeft het varken een hoog risico op zoönose.

En dan gebeurt er iets opmerkelijks. Minister Staghouwer stelt in juni 2022 op basis van dit wetenschappelijk advies de definitieve lijst op. Opeens staat het varken, dat op basis van de uitgangspunten ongeschikt is, toch op de lijst. Niet alleen de aantasting van haar welzijn maar ook het gevaar voor de volksgezondheid wordt, vlak na de coronapandemie, volledig genegeerd. Alsof de wetenschappelijke toets niet geldt voor dieren waar een groot financieel belang achter schuilgaat.

We hoeven van minister Wiersma geen actie te verwachten. In haar recente hoorzitting zegt zij dat ze vindt dat het wel meevalt met het dierenleed in Nederland. Daar denken 11 miljoen varkens én gerenommeerde wetenschappers anders over.